Ethnic Cleansing? I’m Listening...
Friedrich Merz said something rather serious in the Bundestag.
No, not because he called the AfD a far-right party. That hardly surprises anyone anymore.Nor because he criticised its migration policy. That is simply part of the standard vocabulary of German politics.
What he did say, however, was that implementing the demand for “remigration” would amount to nothing less than “ethnic cleansing” based on ancestry and skin colour.
I’m listening. And I would appreciate some clarification.
Because if we are going to use the term “ethnic cleansing”, we should first establish what exactly it means.
If a state sends back a foreigner who has no legal right to remain, that is not ethnic cleansing. If it deports someone whom a court has ordered to leave the country, that is not either. If it closes its borders to illegal immigration — likewise.
A state has, after all, the right to decide who may enter its territory, who may remain there, and under what conditions citizenship may be granted.
We can certainly argue about whether a particular migration policy is sensible, humane, effective or stupid. But not every policy restricting immigration thereby becomes “ethnic cleansing”.
The boundary lies somewhere else.
If a state begins removing people solely because of their ethnic origin, including people who are its citizens and possess full civil rights, then we have entered an entirely different category.
And that is precisely why the problem with Merz’s statement is not that it is too harsh.
The problem is that it substitutes a moral qualification for a definition.
“Remigration” is a deliberately broad and politically loaded term. In the German debate it primarily refers to the return of migrants to their countries of origin, but its scope and interpretation are fiercely disputed. The AfD has used the term in ways that raise legitimate questions about whether it is meant to apply only to people without a legal right to remain, or also to people who possess German citizenship and whose family roots lie elsewhere.
And that is precisely what needs to be determined.
Not by shouting.
Not through Hitler.
Not through Auschwitz.
And not through the magical incantation “ethnic cleansing”.
The political context of Merz’s statement is particularly revealing.
The AfD has just achieved a spectacular victory in Saxony-Anhalt, winning 43.8 percent of the vote. Merz’s CDU received 17.2 percent.
That is not a result that can be dismissed as the antics of a few radical demonstrators.
Those are hundreds of thousands of voters.
And here the real problem of German democracy begins.
If 43.8 percent of voters support a party whose programme the political establishment describes as “ethnic cleansing”, one can of course say:
“43.8 percent of Germans want ethnic cleansing.”
Only that would be political suicide.
Something else is far more likely: a substantial proportion of those people do not believe they are voting for ethnic cleansing.
They are voting for closed borders.
For the deportation of those who have no right to remain.
For restrictions on mass immigration.
For changes to asylum policy.
For the state to regain control over its own territory.
One may consider these demands misguided. One may consider them brutal. One may consider some of them unconstitutional.
But if one wants to defeat them, one must define them precisely first.
Because democracy does not mean that the winner of an election has the right to define his opponent.
It also means that the opponent has the right to say:
“No. That is not my programme. Show me the specific point that you call ethnic cleansing.”
And that is where political debate begins.
Merz has another problem as well.
For years, Germany’s political mainstream itself has been moving towards a tougher migration policy. Merz is hardly a politician of unconditional open borders.
His words today can therefore also be read as an attempt to draw a red line:
The CDU may tighten migration policy, but the AfD is not allowed to do so.
The question, however, is:
Where exactly is that line?
Between deporting one foreigner and deporting another?
Between a legal and an illegal migrant?
Between a foreigner and a German citizen?
Between ancestry and citizenship?
Or perhaps between the policy pursued by the CDU and the very same policy proposed by the AfD?
If so, we are no longer dealing with a legal problem, but with a purely political one.
Because then “ethnic cleansing” becomes not so much a description of an act as a label used to exclude a particular policy from democratic debate.
And that is a very dangerous road.
Not because the AfD should automatically be whitewashed.
It should not.
There are indeed currents and statements within the party that cannot simply be reduced to ordinary conservatism. There are also serious questions concerning its attitude towards German history, Russia, migration and the liberal constitutional order itself. Anyone who wants to criticise these things — by all means.
But precisely for that reason, they must be criticised specifically.
Because if everything that goes beyond the current consensus of the CDU, SPD, Greens and liberal centre is labelled “fascism”, “racism” or “ethnic cleansing”, then one fine day we may discover something rather amusing:
words will stop meaning anything.
And when words stop meaning anything, politics starts to resemble a barroom brawl.
Everyone shouts.
Everyone is right.
And in the end nobody remembers what the argument was actually about.
Merz should therefore answer a very simple question:
Not: “Is the AfD bad?”
But:
“Which specific element of its programme constitutes ethnic cleansing?”
If it concerns deporting people who have no right to remain — that is not ethnic cleansing.
If it concerns stripping people of citizenship and removing them because they have the wrong ancestry — then the matter is entirely different.
And that distinction is precisely what needs to be shown.
Otherwise, “ethnic cleansing” will become yet another political master key.
And then only one question will remain:
If almost 44 percent of voters support a party whose policies are described as “ethnic cleansing”, perhaps the problem is not solely the AfD.
Perhaps the problem is also that Germany’s political establishment is increasingly losing touch with its own voters.
author T.L. with the assistance of AI_____________________________________
Ethnische Säuberung? Ich höre zu …
Friedrich Merz hat im Bundestag etwas ziemlich Schwerwiegendes gesagt.
Nein, nicht deshalb, weil er die AfD als rechtsextreme Partei bezeichnet hat. Das überrascht inzwischen kaum noch jemanden.
Auch nicht deshalb, weil er ihre Migrationspolitik kritisiert hat. Das gehört schließlich zum politischen Standardvokabular Deutschlands.
Er sagte vielmehr, dass die Umsetzung der Forderung nach „Remigration“ nichts anderes als eine „ethnische Säuberung aufgrund von Herkunft und Hautfarbe“ bedeuten würde.
Ich höre zu. Und ich bitte um eine Präzisierung.
Denn wenn wir schon den Begriff „ethnische Säuberung“ verwenden, sollten wir zunächst klären, was er eigentlich bedeutet.
Wenn ein Staat einen Ausländer zurückschickt, der kein Aufenthaltsrecht besitzt, ist das keine ethnische Säuberung. Wenn er jemanden abschiebt, dessen Ausreise von einem Gericht angeordnet wurde, ebenfalls nicht. Wenn er seine Grenzen gegen illegale Einwanderung schließt — auch nicht.
Ein Staat hat schließlich das Recht zu entscheiden, wer sein Staatsgebiet betreten darf, wer dort bleiben darf und unter welchen Bedingungen die Staatsbürgerschaft verliehen wird.
Man kann selbstverständlich darüber streiten, ob eine bestimmte Migrationspolitik vernünftig, human, wirksam oder dumm ist. Aber nicht jede Politik, die Einwanderung begrenzt, wird dadurch zu einer „ethnischen Säuberung“.
Die Grenze liegt woanders.
Wenn ein Staat beginnt, Menschen ausschließlich aufgrund ihrer ethnischen Herkunft zu entfernen — auch dann, wenn sie seine Staatsbürger sind und über volle Bürgerrechte verfügen — betreten wir eine völlig andere Kategorie.
Und genau deshalb liegt das Problem an Merz’ Aussage nicht darin, dass sie zu scharf wäre.
Das Problem besteht darin, dass sie eine moralische Bewertung an die Stelle einer Definition setzt.
„Remigration“ ist ein bewusst weit gefasster und politisch aufgeladener Begriff. In der deutschen Debatte bezeichnet er vor allem die Rückkehr von Migranten in ihre Herkunftsländer, doch sein Umfang und seine Interpretation sind heftig umstritten. Die AfD hat den Begriff auf eine Weise verwendet, die berechtigte Fragen aufwirft: Soll er sich ausschließlich auf Menschen ohne Aufenthaltsrecht beziehen — oder auch auf Menschen, die die deutsche Staatsbürgerschaft besitzen und deren familiäre Wurzeln außerhalb Deutschlands liegen?
Und genau das müsste geklärt werden.
Nicht durch Geschrei.
Nicht durch Hitler.
Nicht durch Auschwitz.
Und auch nicht durch die magische Beschwörung „ethnische Säuberung“.
Der politische Kontext von Merz’ Äußerung ist dabei besonders aufschlussreich.
Die AfD hat gerade einen spektakulären Wahlerfolg in Sachsen-Anhalt erzielt und 43,8 Prozent der Stimmen erhalten. Merz’ CDU kam auf 17,2 Prozent.
Das ist kein Ergebnis, das man als Ausraster einiger weniger radikaler Demonstranten abtun kann.
Das sind Hunderttausende Wähler.
Und hier beginnt das eigentliche Problem der deutschen Demokratie.
Wenn 43,8 Prozent der Wähler für eine Partei stimmen, deren Programm das politische Establishment als „ethnische Säuberung“ bezeichnet, kann man natürlich sagen:
„43,8 Prozent der Deutschen wollen eine ethnische Säuberung.“
Nur wäre das politischer Selbstmord.
Viel wahrscheinlicher ist etwas anderes: Ein erheblicher Teil dieser Menschen glaubt nicht, dass er für eine ethnische Säuberung stimmt.
Sie stimmen für geschlossene Grenzen.
Für die Abschiebung jener, die kein Aufenthaltsrecht besitzen.
Für eine Begrenzung der Masseneinwanderung.
Für eine Änderung der Asylpolitik.
Dafür, dass der Staat die Kontrolle über sein eigenes Territorium zurückgewinnt.
Man kann diese Forderungen für falsch halten. Man kann sie für brutal halten. Man kann Teile davon für verfassungswidrig halten.
Aber wenn man sie bekämpfen will, muss man sie zuerst präzise definieren.
Denn Demokratie bedeutet nicht, dass der Wahlsieger das Recht hat, seinen politischen Gegner zu definieren.
Demokratie bedeutet auch, dass der Gegner sagen darf:
„Nein. Das ist nicht mein Programm. Zeigen Sie mir den konkreten Punkt, den Sie als ethnische Säuberung bezeichnen.“
Und genau dort beginnt die politische Auseinandersetzung.
Merz hat allerdings noch ein weiteres Problem.
Über Jahre hinweg hat sich auch der politische Mainstream Deutschlands in Richtung einer Verschärfung der Migrationspolitik bewegt. Merz ist schließlich kein Politiker bedingungslos offener Grenzen.
Seine heutigen Worte lassen sich daher auch als Versuch verstehen, eine rote Linie zu ziehen:
Die CDU darf die Migrationspolitik verschärfen, die AfD aber nicht.
Die Frage lautet allerdings:
Wo genau verläuft diese Linie?
Zwischen der Abschiebung eines Ausländers und der Abschiebung eines anderen?
Zwischen einem legalen und einem illegalen Migranten?
Zwischen einem Ausländer und einem deutschen Staatsbürger?
Zwischen Herkunft und Staatsbürgerschaft?
Oder vielleicht zwischen der Politik, die die CDU betreibt, und derselben Politik, die die AfD fordert?
Wenn das so ist, haben wir kein rechtliches, sondern ein rein politisches Problem.
Denn dann wird „ethnische Säuberung“ nicht mehr so sehr zur Beschreibung einer Handlung, sondern zu einem Etikett, mit dem eine bestimmte Politik aus der demokratischen Debatte ausgeschlossen werden soll.
Und das ist ein sehr gefährlicher Weg.
Nicht weil man die AfD automatisch reinwaschen sollte.
Das sollte man nicht.
In dieser Partei gibt es tatsächlich Strömungen und Äußerungen, die sich nicht einfach auf gewöhnlichen Konservatismus reduzieren lassen. Es gibt auch ernsthafte Fragen hinsichtlich ihres Verhältnisses zur deutschen Geschichte, zu Russland, zur Migration und zur liberalen Verfassungsordnung selbst. Wer diese Dinge kritisieren will — bitte sehr.
Aber gerade deshalb muss man sie konkret kritisieren.
Denn wenn alles, was über den gegenwärtigen Konsens von CDU, SPD, Grünen und liberaler Mitte hinausgeht, als „Faschismus“, „Rassismus“ oder „ethnische Säuberung“ bezeichnet wird, werden wir eines schönen Tages etwas ziemlich Amüsantes feststellen:
Die Wörter werden aufhören, etwas zu bedeuten.
Und wenn Wörter nichts mehr bedeuten, beginnt Politik einem Kneipenstreit zu ähneln.
Jeder schreit.
Jeder hat recht.
Und am Ende weiß niemand mehr, worum es eigentlich ging.
Merz sollte deshalb eine sehr einfache Frage beantworten:
Nicht: „Ist die AfD schlecht?“
Sondern:
„Welcher konkrete Bestandteil ihres Programms ist eine ethnische Säuberung?“
Wenn es um die Abschiebung von Menschen geht, die kein Aufenthaltsrecht besitzen — ist das keine ethnische Säuberung.
Wenn es um den Entzug der Staatsbürgerschaft und die Entfernung von Menschen geht, weil sie die falsche Herkunft haben — dann sieht die Sache völlig anders aus.
Und genau dieser Unterschied muss aufgezeigt werden.
Sonst wird „ethnische Säuberung“ zu einem weiteren politischen Passepartout.
Und dann bleibt nur noch eine Frage:
Wenn fast 44 Prozent der Wähler für eine Partei stimmen, deren Politik als „ethnische Säuberung“ bezeichnet wird, dann liegt das Problem vielleicht nicht ausschließlich bei der AfD.
Vielleicht liegt das Problem auch darin, dass Deutschlands politisches Establishment seine eigenen Wähler immer schlechter versteht.
____________________________________________
Czystka etniczna? Słucham...
Friedrich Merz powiedział w Bundestagu rzecz ciężką gatunkowo.
Nie, nie dlatego, że nazwał AfD partią skrajnej prawicy. To już nikogo specjalnie nie dziwi.
Nie dlatego również, że skrytykował jej politykę migracyjną. To przecież należy do elementarza niemieckiej polityki.
Powiedział natomiast, że realizacja postulatu „remigracji” oznaczałaby nic innego jak „czystkę etniczną” opartą na pochodzeniu i kolorze skóry.
Zatem proszę o doprecyzowanie.
Bo jeśli już używamy słowa „czystka etniczna”, wypadałoby najpierw ustalić, co właściwie ono oznacza.
Jeżeli państwo odsyła cudzoziemca, który nie ma prawa pobytu, to nie dokonuje czystki etnicznej. Jeżeli deportuje osobę, której sąd nakazał opuścić kraj, również nie. Jeżeli zamyka granicę przed nielegalną imigracją — także nie.
Państwo ma przecież prawo decydować, kto może na jego terytorium wjechać, kto może na nim pozostać i na jakich warunkach może otrzymać obywatelstwo.
Możemy oczywiście spierać się o to, czy dana polityka migracyjna jest rozsądna, humanitarna, skuteczna albo głupia. Ale nie każda polityka ograniczająca imigrację staje się przez to „czystką etniczną”.
Granica pojawia się gdzie indziej.
Jeżeli państwo zaczyna usuwać ludzi wyłącznie ze względu na ich pochodzenie etniczne, również wtedy, gdy są jego obywatelami i mają pełne prawa obywatelskie, wchodzimy już w zupełnie inną kategorię.
I właśnie dlatego problem z wypowiedzią Merza nie polega na tym, że jest ona zbyt ostra.
Problem polega na tym, że zastępuje definicję kwalifikacją moralną.
„Remigration” jest terminem celowo szerokim i politycznie obciążonym. W niemieckiej debacie oznacza przede wszystkim powrót migrantów do krajów pochodzenia, ale jego zakres i interpretacja są przedmiotem ostrego sporu. AfD posługiwała się tym pojęciem w sposób, który budził uzasadnione pytania o to, czy miałoby ono dotyczyć wyłącznie osób pozbawionych prawa pobytu, czy także ludzi posiadających niemieckie obywatelstwo i mających rodzinne korzenie poza Niemcami.
I właśnie to należałoby rozstrzygnąć.
Nie poprzez krzyk.
Nie poprzez Hitlera.
Nie poprzez Auschwitz.
I nie poprzez magiczne zaklęcie „ethnic cleansing”.
Tymczasem kontekst polityczny wypowiedzi Merza jest wyjątkowo wymowny.
AfD właśnie odniosła spektakularne zwycięstwo w Saksonii-Anhalt, zdobywając 43,8 procent głosów. CDU Merza dostała 17,2 procent.
To nie jest wynik, który można zbyć jako eksces kilku radykalnych demonstrantów.
To są setki tysięcy wyborców.
I tutaj zaczyna się prawdziwy problem niemieckiej demokracji.
Jeżeli 43,8 procent wyborców oddaje głos na partię, której program establishment określa mianem „czystki etnicznej”, można oczywiście powiedzieć:
„43,8 procent Niemców chce czystki etnicznej”.
Tylko że byłoby to politycznym samobójstwem.
Znacznie bardziej prawdopodobne jest bowiem coś innego: znaczna część tych ludzi nie uważa, że głosuje za czystką etniczną.
Głosuje za zamknięciem granic.
Za deportacją tych, którzy nie mają prawa pobytu.
Za ograniczeniem masowej migracji.
Za zmianą polityki azylowej.
Za odzyskaniem przez państwo kontroli nad własnym terytorium.
Można uważać te postulaty za błędne. Można je uważać za brutalne. Można uważać część z nich za niezgodne z konstytucją.
Ale jeśli chce się je zwalczać, trzeba je najpierw dokładnie zdefiniować.
Bo demokracja nie polega na tym, że zwycięzca wyborów ma prawo definiować przeciwnika.
Polega również na tym, że przeciwnik ma prawo powiedzieć:
„Nie. To nie jest mój program. Pokaż mi konkretny punkt, który nazywasz czystką etniczną.”
I wtedy zaczyna się polityczna rozmowa.
Merz ma zresztą jeszcze jeden problem.
Przez lata niemiecka polityka głównego nurtu sama przesuwała się w stronę zaostrzenia polityki migracyjnej. Sam Merz nie jest przecież politykiem otwartych granic za wszelką cenę.
Dlatego jego dzisiejsze słowa można odczytać również jako próbę narysowania czerwonej linii:
CDU może zaostrzać politykę migracyjną, ale AfD nie wolno tego robić.
Pytanie brzmi jednak:
Gdzie dokładnie przebiega ta linia?
Między deportacją cudzoziemca a deportacją cudzoziemca?
Między migrantem legalnym i nielegalnym?
Między cudzoziemcem a obywatelem niemieckim?
Między pochodzeniem a obywatelstwem?
A może pomiędzy polityką, którą prowadzi CDU, a identyczną polityką, którą proponuje AfD?
Jeżeli tak, mamy już nie problem prawny, lecz problem czysto polityczny.
Bo wtedy „czystka etniczna” staje się nie tyle opisem czynu, ile etykietą służącą do wykluczenia określonej polityki z demokratycznej debaty.
A to jest droga bardzo niebezpieczna.
Nie dlatego, że AfD należy automatycznie wybielić.
Nie należy.
W partii tej istnieją rzeczywiście środowiska i wypowiedzi, których nie da się sprowadzić do zwykłego konserwatyzmu. Istnieją również poważne pytania dotyczące jej stosunku do niemieckiej historii, Rosji, migracji i samego liberalnego porządku konstytucyjnego. Jeżeli ktoś chce te rzeczy krytykować — proszę bardzo.
Ale właśnie dlatego trzeba krytykować je konkretnie.
Bo jeżeli wszystko, co wychodzi poza aktualny konsensus CDU, SPD, Zielonych i liberalnego centrum, zaczniemy nazywać „faszyzmem”, „rasizmem” albo „czystką etniczną”, to pewnego pięknego dnia odkryjemy rzecz dość zabawną:
słowa przestaną cokolwiek znaczyć.
A kiedy słowa przestają znaczyć cokolwiek, polityka zaczyna przypominać barową bójkę.
Każdy krzyczy.
Każdy ma rację.
A na końcu nikt już nie pamięta, o co właściwie poszło.
Merz powinien więc odpowiedzieć na bardzo proste pytanie:
Nie: „Czy AfD jest zła?”
Tylko:
„Który konkretnie element jej programu jest czystką etniczną?”
Jeżeli chodzi o deportację ludzi bez prawa pobytu — nie jest to czystka etniczna.
Jeżeli chodzi o odbieranie obywatelstwa i usuwanie ludzi dlatego, że mają niewłaściwe pochodzenie — wtedy sprawa wygląda zupełnie inaczej.
I właśnie tę różnicę trzeba pokazać.
Bo inaczej „czystka etniczna” stanie się kolejnym politycznym słowem-wytrychem.
A wtedy pozostanie już tylko jedno pytanie:
Jeżeli prawie 44 procent wyborców oddaje głos na partię, której politykę nazywa się „czystką etniczną”, to może problemem nie jest wyłącznie AfD.
Może problemem jest również to, że niemiecki establishment coraz gorzej rozumie własnych wyborców.
