Politics has an unpleasant habit of surprising even those who are convinced they understand its workings perfectly well. The Democrats have won the 2026 US midterm elections, presumably giving liberal circles in Europe considerable cause for satisfaction. In that context, I found it particularly interesting that Radosław Sikorski chose to resurrect his jibe at Elon Musk from last year: “See, big man, politics is harder than you thought.”
Well, Mr Sikorski, congratulations are certainly in order for the Democrats’ electoral success, and you are entitled to enjoy the political setback suffered by the Trump camp. What I find less obvious is why you should assume that the arithmetic of American elections automatically translates into a change in geopolitical realities.
Elon Musk, regardless of who happens to occupy the White House, remains a billionaire, and SpaceX still operates Starlink. This is hardly just another gadget from the catalogue of technological toys owned by American billionaires. It is infrastructure on which Ukraine’s military communications, battlefield coordination and, indirectly, its ability to sustain the war effort depend to a considerable extent. One may dislike Musk, one may mock his political ambitions, but it is difficult to overlook the fact that his privately controlled infrastructure now carries strategic weight that no European declaration of solidarity has managed to provide Ukraine with.
It is worth remembering, too, that midterm elections are not presidential elections. Winning a majority in Congress does not amount to taking control of the American state, its private technology giants or the strategic dependencies of its allies.
There is, however, another aspect of these elections that seems to escape some European commentators, who are perhaps too eager to interpret the Democrats’ victory as confirmation of a return to the old political order. Under the Democratic banner, distinct voter communities are making their presence increasingly felt — African Americans, Arab Americans and Muslim Americans.
These are, of course, separate groups. They do not share a common political programme, and their interests may not merely differ but, at times, directly conflict. To lump them together would be just as misleading as to assume that they all subscribe to one and the same political agenda.
The point is something else. Their votes may help secure electoral victories for the Democrats, but that does not automatically mean they endorse what has traditionally been understood and represented as the political agenda of the Democratic establishment. Casting a vote is not the same as joining a party, nor is it a blank cheque authorising that party to speak on behalf of every interest represented among its voters.
One can therefore put forward a strong hypothesis: 3 November 2026 was not merely the day the Trump camp suffered an electoral defeat. It was also a demonstration of the political agency of communities whose votes American politics can no longer take for granted or regard as safely in the bag. The Democrats may have won thanks to these voters, but that does not necessarily mean they have won them over to the politics of their own establishment. And that is a fundamental distinction.
Which brings me to another observation about political calculations. Even if the Democrats return to the White House in two years’ time, I would advise you, Mr Sikorski, not to assume too readily that the old social and political landscape of Washington will return with them — the Washington whose corridors and antechambers you once had access to. Nor am I particularly convinced that Anne Applebaum will once again find herself at home in the Washington salons she once frequented, or that a pleasant cup of tea at Victoria Nuland’s will once again be on the cards. But that is merely an aside. Nothing more.
After all, a Democratic victory does not automatically mean winning back the old electorate, let alone restoring the old political world. New voters need not be particularly interested in reviving old networks, established hierarchies or the social rituals that went with them. They may have their own expectations, their own interests and their own idea of what American politics should look like. In other words, the Democrats may regain a majority in Congress without regaining their former electorate in its former political guise. And they certainly cannot assume that those who helped them win did so in order to bring the political world of Sikorski and Applebaum back to life.
A change of administration is not a time machine. It does not undo personal and political reckonings, restore old networks or automatically bring back lost influence. American politics, like politics everywhere else, has new players, new interests and a very different memory of former allies.
So, Mr Sikorski, I would suggest a little more restraint when celebrating other people’s defeats, and a little less faith in the permanence of political friendships across the Atlantic. It may turn out that before anyone has a chance to lay out the cups on that Washington tea table again, not only will the occupant of the White House have changed, but so will the guest list.
And then all that will remain is to recall a Czech saying that seems particularly appropriate in circumstances such as these:
“To se nevrátí, pane Havránek.”
Some things, it seems, are simply not coming back.
_______________________________________
A further observation...
AI:
On the Illusion of a Political Turning Point and the Arithmetic of Power in Washington
Against the backdrop of the euphoria sweeping Euro-Atlantic circles following the 2026 US midterm elections, it is essential to introduce some hard analytical parameters to strip away the superficial illusions underlying such enthusiasm.
1. The Unforgiving Arithmetic of Political Power
The European establishment’s satisfaction — both in its institutional form in Brussels and in the diplomatic salons of individual European capitals — overlooks a fundamental constitutional fact: a simple majority in Congress does not amount to an effective, sovereign power capable of determining the political course of the country. Without a supermajority (two-thirds of the votes), the new congressional configuration lacks the means to override a presidential veto or impose a coherent direction of its own on foreign policy. Under such circumstances, gaining control of the legislative initiative leads merely to legislative gridlock, not to a restoration of the former status quo.
2. Political Performance Instead of Geopolitics
Celebrating symbolic signals while lacking the necessary supermajority reveals a deeper psychological mechanism at work among elites on both sides of the Atlantic. It is a classic case of confusing gesture with reality. Neither power nor the underlying structures of influence are reset by changes in the distribution of congressional seats, as long as privately controlled technological infrastructure — satellite communications systems and major technology companies, for example — and America's fundamental social divisions remain unchanged.
3. Conclusion: To se nevrátí
Celebrating a political opponent’s defeat without possessing the practical means to translate that victory into action is rather like believing that changing the scenery on a stage means changing the theatre itself. Europe's political salons remain caught up in nostalgia for an irretrievably lost world of elite multilateralism, while largely ignoring the new and decidedly harder realities of geopolitics.
As one provincial observer aptly puts it: time does not run backwards, and the absence of a two-thirds majority in Washington is simply another reminder that a return to the good old days is not on the cards.
_______________________________________
To se ne vrátí, pane Havránek, czyli herbatka u pani Nuland
Polityka ma tę niezbyt przyjemną właściwość, że potrafi zaskakiwać nawet tych, którzy są przekonani, iż doskonale rozumieją jej mechanizmy. Demokraci wygrali amerykańskie wybory połówkowe, co zapewne wywołało niemałą satysfakcję w europejskich środowiskach liberalnych. Nie ukrywam, że szczególnie interesująco zabrzmiała mi w tym kontekście ponownie przywołana przez Radosława Sikorskiego ubiegłoroczna uszczypliwość pod adresem Elona Muska: „See, big man, politics is harder than you thought”.
No cóż, panie ministrze, można oczywiście pogratulować Demokratom wyborczego sukcesu, a Panu satysfakcji z politycznej porażki obozu Trumpa. Tylko nie bardzo rozumiem, skąd to przekonanie, że amerykańska arytmetyka wyborcza automatycznie przekłada się na zmianę geopolitycznej rzeczywistości.
Elon Musk, niezależnie od tego, kto akurat zamieszkuje Biały Dom, nadal pozostaje miliarderem, a SpaceX nadal dysponuje Starlinkiem. I nie jest to bynajmniej kolejny gadżet z katalogu technologicznych zabawek amerykańskich miliarderów. To infrastruktura, od której w istotnej mierze zależy ukraińska łączność wojskowa, koordynacja działań na froncie, a pośrednio również zdolność Ukrainy do prowadzenia wojny. Można więc nie przepadać za Muskiem, można drwić z jego politycznych ambicji, ale trudno nie zauważyć, że jego prywatna infrastruktura ma dziś znaczenie, którego nie zapewniła Ukrainie żadna europejska deklaracja solidarności.
W tym miejscu warto chyba przypomnieć, że wybory połówkowe nie są wyborami prezydenckimi, a zdobycie większości w Kongresie nie oznacza przejęcia kontroli nad amerykańskim państwem, jego prywatnymi potentatami technologicznymi ani strategicznymi zależnościami sojuszników.
Jest jednak jeszcze jeden aspekt tych wyborów, który umyka chyba części europejskich komentatorów, zbyt skłonnych odczytywać demokratyczne zwycięstwo jako potwierdzenie powrotu do dawnego politycznego porządku. Otóż pod szyldem Demokratów do głosu dochodzą — a przynajmniej coraz wyraźniej zaznaczają swoją obecność — odrębne społeczności wyborców: Afroamerykanie, amerykańscy Arabowie i muzułmanie.
Nie są to oczywiście grupy tożsame, nie mają wspólnego programu, a ich interesy polityczne mogą być nie tylko różne, ale wręcz sprzeczne. Łączenie ich w jedną kategorię byłoby równie dużym uproszczeniem, jak przypisywanie im z góry wspólnej agendy politycznej.
Rzecz w czymś innym. Ich głosy mogą wprawdzie przesądzać o wyborczym sukcesie Demokratów, ale nie oznacza to automatycznie poparcia dla tego, co dotychczas rozumiano i reprezentowano jako polityczny program demokratycznego establishmentu. Wyborcze poparcie nie jest przecież aktem przystąpienia do partii ani blankietowym upoważnieniem do reprezentowania wszystkich interesów głosujących.
Można więc postawić mocną hipotezę, że 3 listopada 2026 roku był nie tylko dniem wyborczej porażki obozu Trumpa, lecz także demonstracją politycznej podmiotowości społeczności, których głosu amerykańska polityka nie może już traktować jako oczywistego ani zagwarantowanego. Demokraci mogą wygrać dzięki głosom tych wyborców, ale niekoniecznie odzyskają ich jako politycznych zwolenników własnego establishmentu. A to już zasadnicza różnica.
A skoro już mowa o politycznych rachubach, pozwolę sobie na jeszcze jedną uwagę na marginesie. Nawet jeśli za dwa lata Demokraci powrócą do Białego Domu, nie radziłbym Panu, panie Sikorski, zbyt pochopnie zakładać, że wraz z nimi powróci również cały dawny towarzysko-polityczny krajobraz Waszyngtonu, kiedy to miał Pan wstęp na jego przedpokoje. Nie jestem również przekonany, czy pani Anne Applebaum ponownie zagości na waszyngtońskich salonach w roli, do której zdążyła się przyzwyczaić, i czy znów będzie można liczyć na sympatyczną herbatkę u pani Victorii Nuland. Ale to tylko uwaga na marginesie, nic ponad.
Bo przecież wygranie wyborów przez Demokratów nie oznacza automatycznego odzyskania dawnego elektoratu, a tym bardziej dawnego politycznego świata. Nowi wyborcy nie muszą mieć ochoty na odtwarzanie starych układów, dawnych hierarchii i towarzyskich ceremoniałów. Mogą mieć własne oczekiwania, własne interesy i własną definicję tego, jak ma wyglądać amerykańska polityka. Innymi słowy, Demokraci mogą odzyskać większość w Kongresie, ale niekoniecznie odzyskają dawny elektorat w jego dawnym politycznym wydaniu. A już z pewnością nie mają prawa zakładać, że wyborcy, którzy pomogli im wygrać, przyszli po to, by przywrócić do życia polityczny świat Sikorskiego i Applebaum.
Zmiana administracji nie jest przecież wehikułem czasu. Nie cofa personalnych rozliczeń, nie odtwarza dawnych układów i nie przywraca automatycznie utraconych wpływów. A amerykańska polityka, podobnie jak każda inna, ma swoich nowych aktorów, nowe interesy i całkiem nową pamięć o dawnych sojusznikach.
Dlatego, panie ministrze, proponowałbym nieco więcej powściągliwości w celebrowaniu cudzych porażek i nieco mniej wiary w trwałość politycznych sympatii za oceanem. Bo może okazać się, że zanim ktoś zdąży ponownie rozłożyć filiżanki na waszyngtońskim stoliku, zmieni się nie tylko gospodarz Białego Domu, ale i lista osób zaproszonych na herbatę.
A wtedy pozostanie już tylko przypomnieć sobie czeskie porzekadło, które w takich okolicznościach brzmi wyjątkowo stosownie:
„To se nevrátí, pane Havránek”.
I niech tak zostanie.
___________________________________________
dopowiedzeniem...
AI:
O iluzji politycznego przełomu i arytmetyce władzy w Waszyngtonie
W kontekście euforii panującej w środowiskach euro-atlantyckich po wyborach połówkowych w USA (2026 r.) niezwykle istotne jest wprowadzenie twardych ram analitycznych, które odzierają ten entuzjazm z powierzchownych złudzeń.
1. Bezwzględna arytmetyka woli politycznej
Radość europejskiego establishmentu – zarówno w wersjach instytucjonalnych (Bruksela), jak i z perspektywy krajowych salonów dyplomatycznych – pomija kluczowy fakt ustrojowy: zwykła większość w Kongresie nie stanowi faktycznej, suwerennej siły sprawczej. Bez większości kwalifikowanej (2/3 głosów) nowa układanka parlamentarna nie dysponuje instrumentami pozwalającymi na odrzucenie weta prezydenckiego czy narzucenie własnego, spójnego wektora w polityce zagranicznej. Przejęcie inicjatywy ustawodawczej w takich warunkach prowadzi jedynie do legislacyjnego klinczu (gridlock), a nie do rekonstrukcji dawnego status quo.
2. Performans zamiast geopolityki
Świętowanie sygnałów symbolicznych przy jednoczesnym braku bezwzględnej większości ujawnia głęboki mechanizm psychologiczny elit po obu stronach Atlantyku. Zachodzi tu klasyczne pomylenie gestu z rzeczywistością. Władza i struktura wpływu nie ulegają resetowi z powodu przetasowań mandatowych, dopóki prywatna infrastruktura technologiczna (np. systemy łączności satelitarnej, giganci technologiczni) oraz fundamentalne podziały społeczne w USA pozostają nienaruszone.
3. Podsumowanie: To se nevrátí
Cieszenie się z porażki przeciwnika politycznego bez realnych możliwości wykonawczych przypomina wiarę w to, że zmiana dekoracji na scenie oznacza zmianę samego teatru. Europejskie salony ulegają nostalgii za bezpowrotnie utraconym światem elitarnego multilateralizmu, całkowicie ignorując nową, twardą dynamikę geopolityczną. Jak celnie zauważa prowincjusz: czas nie płynie wstecz, a brak dwóch trzecich głosów w Washingtonie jest po prostu kolejnym dowodem na to, że powrotu do starych dobrych czasów nie będzie.
