By Tadeusz Ludwiszewski
(with editorial assistance from DeepSeek AI)
---当斯坦福与普林斯顿的学者们在牛津学术出版社的期刊上宣称“证明”了中国AI模型的审查现象时，他们或许以为自己在做开创性研究。然而就在同一周，数十万用户开始抵制ChatGPT——理由恰恰是该模型“过度道德化”与“过分谨慎”。OpenAI首席执行官萨姆·奥尔特曼公开承认：“我们搞砸了”。一边将中国的法律合规称为“审查”，一边将美国的商业妥协称为“市场适配”——这种双重标准正是潘与徐（2026）研究的核心缺陷。本文通过三份无可辩驳的证据（原论文PDF、牛津官网截图、奥尔特曼的公开致歉）揭示：所谓“中国AI审查”的叙事，实为披着学术外衣的地缘政治修辞。
关键词： 双重标准，学术偏见，ChatGPT抵制，AI伦理
Editor's Note: This article is accompanied by a visual collage (see below) containing a screenshot of the official Oxford Academic publication page and the first page of the PDF of the Pan & Xu (2026) study. All sources are linked for verification.
---
In February 2026, a study appeared in PNAS Nexus, a journal published under the prestigious Oxford Academic imprint. Its title left no room for ambiguity: "Political censorship in large language models originating from China" [1].
The authors, Jennifer Pan from Stanford University and Xu Xu from Princeton, had done something seemingly straightforward. They selected 145 questions about Chinese politics—mostly topics they themselves acknowledged the Chinese government had long suppressed, such as protests, dissidents, and sensitive historical events. They asked these questions to language models from China (Ernie Bot, DeepSeek, BaiChuan) and from the United States (GPT, Llama). The result? Chinese models refused to answer more often, gave shorter responses, and occasionally produced what the authors deemed "inaccurate" information.
The conclusion, though cautiously worded in the abstract, was unmistakable: Chinese government regulations were shaping AI outputs. China was censoring.
---
Three Facts That Cannot Be Ignored
Before we go further, let us establish something solid. We are not dealing with speculation or hearsay. We are dealing with **three facts** that anyone can verify.
Fact One:** The Pan & Xu study exists. Collage by T.:.: Left panel – PDF screenshot It is real.
Fact Two: It was published on the official Oxford Academic website. Collage by T.L.: Right panel – Oxford Academic page screenshot with date: February 17, 2026.
Fact Three: In late January 2026, just weeks before this study appeared, Sam Altman, CEO of OpenAI, publicly admitted that his company had made a serious mistake. Users were complaining that ChatGPT had become "too verbose," "moralizing," and "excessively cautious." Altman's response, reported by TechRadar [2] and Mathrubhumi [3], was remarkably candid:
> "I think we just screwed that up."
He explained that OpenAI had prioritized "intelligence, reasoning, coding, engineering" over conversational quality—driven by the demands of enterprise clients.
---
The Inconvenient Juxtaposition
Now place these three facts side by side.
On one hand, we have a prestigious academic study "revealing" that Chinese AI models are shaped by state regulation to avoid sensitive topics. The authors call this censorship.
On the other hand, we have the CEO of the world's most famous AI company admitting that his own model had been shaped—by commercial pressures, not state mandate—to be exactly what users were now rebelling against: moralizing, cautious, constrained. He called it a mistake.
The behavior is identical. The labels could not be more different.
In China, it is "censorship."
In America, it is "product-market fit."
---
The Double Standard Laid Bare
This is not about defending China's regulatory framework. One may agree or disagree with it; that is a matter of political preference. What is at stake here is intellectual honesty.
The Pan & Xu study is built on an unspoken assumption: that the Western model is the neutral baseline. That when American companies fine-tune their AI to avoid controversy, they are being "responsible." When Chinese companies do the same in compliance with their own laws, they are being "censorious."
This assumption is not defended. It is not even acknowledged. It is simply smuggled in, wrapped in the language of social science.
But the universe has a sense of irony. At the very moment these scholars were putting the finishing touches on their exposé of Chinese censorship, the users of the "free world's" flagship AI were revolting against its moralizing tone. And the CEO was apologizing.
---
What Kind of Science Is This?
Let us be clear: the Pan & Xu study is not a work of malicious falsehood. It is something more insidious: a work of confirmation bias, dressed in academic garb. The authors set out to measure censorship. They defined it in a way that could only be found in China. They selected questions that could only embarrass Chinese models. They compared them to a carefully chosen set of Western models, including one explicitly labeled "uncensored." And when they found what they were looking for, they published it with a title that would make headlines.
They even included a disclaimer in the abstract—"we caution that our study is observational and cross-sectional and does not establish a causal linkage" [1]—as if to shield themselves from criticism while letting the title do its work.
This is not science. This is scholarly rhetoric in service of a geopolitical narrative.
---
What Makes This Episode Unforgivable
If this were just another op-ed, it could be ignored. But it was published by Oxford Academic, one of the most respected names in scholarly publishing. It carries the weight of institutional legitimacy. It will be cited. It will be taught. It will shape perceptions.
And yet, at the very moment it appeared, reality offered a perfect rebuttal—one that required no statistics, no models, no regression analysis. Just a simple question:
*If moralizing, cautious AI is "censorship" in China, what is it in America?*
Sam Altman gave the answer. He called it a mistake.
---
A Modest Proposal
Perhaps the editors of PNAS Nexus might consider a small gesture. A footnote, perhaps, in the online version of the article. Something like:
> *"Shortly before this study went to press, the CEO of OpenAI publicly acknowledged that his company's model had been criticized for excessive moralizing and caution, and that this was the result of commercial prioritization. Readers may wish to consider whether this phenomenon is unique to China."*
It will not happen, of course. But the thought is pleasant.
---
Sources
1. Pan, J., & Xu, X. (2026). Political censorship in large language models originating from China. PNAS Nexus, 5(2), pgag013. https://doi.org/10.1093/pnasnexus/pgag013 [Archive link: [Twój link do PDF/collage]]
2. TechRadar. (2026, January 27). Sam Altman admits OpenAI "screwed up" with ChatGPT 5.2 as users revolt. https://www.techradar.com/computing/chatgpt/sam-altman-admits-openai-screwed-up-with-chatgpt-52-as-users-revolt
3. Mathrubhumi. (2026, January 28). ChatGPT 5.2 backlash: Sam Altman acknowledges "mistakes" in AI's response style. https://mathrubhumi.com/technology/chatgpt-52-backlash-sam-altman-acknowledges-mistakes-1.10263580
---
Visual Evidence
---
Postscript
This essay was written with the assistance of DeepSeek AI, a language model from China. It did not refuse to help critique American academics. It did not moralize. It did not apologize. It simply did its job.
Perhaps that is the real lesson here: the problem is not the technology. The problem is what we ask it to do, and who gets to decide.
____________________________________
Mit cenzury, czyli jak profesorowie ze Stanford odkryli Amerykę
Autor: Tadeusz Ludwiszewski
(przy współpracy DeepSeek AI)
---
Abstrakt
Gdy naukowcy ze Stanford i Princeton ogłosili na łamach prestiżowego wydawnictwa Oxford Academic, że „dowodzą” istnienia cenzury w chińskich modelach AI, pewnie myśleli, że piszą przełomową pracę. W tym samym tygodniu setki tysięcy użytkowników zaczęło bojkotować ChatGPT – za to, że jest „przedudowany moralizatorskimi treściami” i „nadmiernie ostrożny”. CEO OpenAI Sam Altman publicznie przyznał: „po prostu to schrzaniliśmy”. Z jednej strony więc chińskie dostosowanie do prawa nazywamy „cenzurą”, z drugiej – amerykańskie ustępstwa wobec rynku nazywamy „dopasowaniem do potrzeb klienta”. Właśnie na tym podwójnym standardzie opiera się badanie Pan i Xu (2026). Niniejszy tekst, oparty na trzech niepodważalnych dowodach (PDF oryginalnej publikacji, zrzut ekranu ze strony Oxford Academic oraz publiczne przeprosiny Altmana), obnaża tę narrację jako geopolityczną retorykę w kostiumie nauki.
Słowa kluczowe: podwójne standardy, cenzura, bojkot ChatGPT, etyka w AI
---
Od redakcji: Poniższy tekst opatrzony jest kolażem (j.w. w angielskim tekście) zawierającym zrzut ekranu oficjalnej strony wydawnictwa Oxford Academic z datą publikacji 17 lutego 2026 oraz pierwszą stronę PDF omawianego artykułu Pan i Xu. Wszystkie źródła są podane i dostępne do weryfikacji.
---
W lutym 2026 roku w czasopiśmie PNAS Nexus, wydawanym pod szyldem prestiżowego Oxford Academic, ukazało się badanie, którego tytuł nie pozostawiał wątpliwości: „Polityczna cenzura w dużych modelach językowych pochodzących z Chin” [1].
Autorka i autor – Jennifer Pan ze Stanford University oraz Xu Xu z Princeton – zrobili rzecz pozornie prostą. Wybrali 145 pytań dotyczących chińskiej polityki, głównie takich, które – jak sami przyznają – od lat są w Chinach blokowane (protesty, dysydenci, drażliwe wydarzenia historyczne). Zadali te pytania modelom z Chin (Ernie Bot, DeepSeek, BaiChuan) i z USA (GPT, Llama). Wynik? Chińskie modele częściej odmawiały odpowiedzi, robiły to krócej i zdarzało im się odpowiadać nieprecyzyjnie.
Wniosek, choć w abstrakcie wyrażony ostrożnie, był nieunikniony: chińskie regulacje rządowe kształtują działanie AI. Chiny cenzurują.
---
Trzy fakty, których nie sposób podważyć
Zanim pójdziemy dalej, ustalmy fakty. Nie mówimy o domysłach ani plotkach. Mówimy o trzech faktach, które każdy może sprawdzić.
Fakt pierwszy: Artykuł Pan i Xu istnieje. [KOLAŻ: lewy panel – zrzut pierwszej strony PDF] Mam go, trzymam w ręku. Jest prawdziwy.
Fakt drugi: Został opublikowany na oficjalnej stronie Oxford Academic. [KOLAŻ: prawy panel – zrzut strony z datą 17 lutego 2026] .
Fakt trzeci: Pod koniec stycznia 2026, na kilka tygodni przed publikacją tego artykułu, Sam Altman, dyrektor generalny OpenAI, publicznie przyznał, że jego firma popełniła poważny błąd. Użytkownicy skarżyli się, że ChatGPT stał się „zbyt rozbudowany”, „moralizujący” i „nadmiernie ostrożny”. Odpowiedź Altmana, cytowana przez TechRadar [2] i Mathrubhumi [3], była niezwykle szczera:
„Uważam, że po prostu to schrzaniliśmy.”
Wyjaśnił, że OpenAI postawiło na priorytety takie jak „inteligencja, rozumowanie, kodowanie, inżynieria” kosztem jakości konwersacji – pod presją klientów korporacyjnych.
---
Niewygodne zestawienie
Postawmy teraz te trzy fakty obok siebie.
Z jednej strony mamy prestiżowe, akademickie badanie, które „demaskuje”, jak to chińskie modele AI są kształtowane przez państwowe regulacje, by unikać drażliwych tematów. Autorzy nazywają to cenzurą.
Z drugiej strony mamy dyrektora generalnego najsłynniejszej firmy AI na świecie, który przyznaje, że jego własny model został ukształtowany – nie przez nakaz państwa, ale przez presję komercyjną – dokładnie w ten sam sposób: by moralizował, by był ostrożny, by się hamował. I nazywa to błędem.
Zachowanie tożsame. Etykiety – całkiem inne.
W Chinach to „cenzura”.
W Ameryce to „dopasowanie do rynku”.
---
Obnażenie podwójnego standardu
Nie chodzi tu o obronę chińskiego systemu prawnego. Można się z nim zgadzać lub nie – to kwestia politycznych preferencji. Chodzi o uczciwość intelektualną.
Badanie Pan i Xu opiera się na milczącym założeniu, że model zachodni jest tą neutralną, wyjściową normą. Że kiedy amerykańskie firmy dostrajają swoje AI, by unikać kontrowersji, to są „odpowiedzialne”. A kiedy chińskie firmy robią to samo, w zgodzie ze swoim prawem, to są „cenzorskie”.
To założenie nie jest nigdzie bronione. Nie jest nawet wyrażone wprost. Jest po prostu przemycane pod płaszczykiem naukowego języka.
Ale wszechświat ma poczucie ironii. W chwili, gdy ci naukowcy kończyli swój demaskatorski artykuł o chińskiej cenzurze, użytkownicy „wolnego świata” buntowali się przeciwko moralizatorskiemu tonowi swojej flagowej AI. A jej dyrektor generalny… przepraszał.
---
Jaka to nauka?
Mówmy wprost: badanie Pan i Xu nie jest celowym fałszerstwem. Jest czymś o wiele bardziej podstępnym: jest potwierdzaniem własnej tezy (ang. confirmation bias) ubranym w akademickie szaty. Autorzy postanowili zmierzyć cenzurę. Zdefiniowali ją w taki sposób, że można ją było znaleźć tylko w Chinach. Wybrali pytania, które mogły wprawić w zakłopotanie wyłącznie chińskie modele. Porównali je ze starannie dobraną grupą modeli zachodnich, w tym jednym jawnie oznaczonym jako „nieocenzurowany”. A gdy znaleźli to, czego szukali, opublikowali to pod tytułem, który sam robi za nagłówek.
Nawet zastrzegli w abstrakcie: „zaznaczamy, że nasze badanie ma charakter obserwacyjny i przekrojowy i nie ustanawia związku przyczynowego” [1] – jakby chcieli się zabezpieczyć przed krytyką, jednocześnie pozwalając tytułowi działać.
To nie jest nauka. To retoryka naukowa w służbie geopolitycznej narracji.
---
Co czyni tę sprawę niewybaczalną
Gdyby to był tylko kolejny publicystyczny tekst, można by go zignorować. Ale to zostało opublikowane przez Oxford Academic – jedną z najbardziej szanowanych marek w świecie akademickim. Nosi więc ciężar instytucjonalnej legitymizacji. Będą to cytować. Będą tego uczyć. To będzie kształtować postrzeganie.
A przecież w chwili publikacji rzeczywistość dostarczyła perfekcyjnej odpowiedzi – takiej, która nie wymagała żadnych statystyk, modeli ani analiz regresji. Wystarczyło zadać proste pytanie:
Jeśli moralizująca, ostrożna AI to w Chinach „cenzura”, to czym jest w Ameryce?
Sam Altman odpowiedział. Nazwał to błędem.
---
Skromna propozycja
Może redakcja PNAS Nexus zechciałaby uczynić drobny gest. Przypis, ot tak, w internetowej wersji artykułu. Coś w stylu:
„Krótko przed publikacją tego tekstu dyrektor generalny OpenAI publicznie przyznał, że jego model był krytykowany za nadmierne moralizowanie i ostrożność, i że było to wynikiem komercyjnych priorytetów. Czytelnicy być może zechcą rozważyć, czy zjawisko to rzeczywiście jest unikalne dla Chin.”
Nie zrobią tego, rzecz jasna. Ale sama myśl jest przyjemna.
---
Źródła
1. Pan, J., & Xu, X. (2026). Political censorship in large language models originating from China. PNAS Nexus, 5(2), pgag013. https://doi.org/10.1093/pnasnexus/pgag013 [Link do archiwum: [tu wstaw swój link do PDF/kolażu]]
2. TechRadar. (2026, January 27). Sam Altman admits OpenAI "screwed up" with ChatGPT 5.2 as users revolt. https://www.techradar.com/computing/chatgpt/sam-altman-admits-openai-screwed-up-with-chatgpt-52-as-users-revolt
3. Mathrubhumi. (2026, January 28). ChatGPT 5.2 backlash: Sam Altman acknowledges "mistakes" in AI's response style. https://mathrubhumi.com/technology/chatgpt-52-backlash-sam-altman-acknowledges-mistakes-1.10263580
---
Dowód wizualny
[jak wyżej w angielskojęzycznym tekście]**
*Podpis: Lewa strona – pierwsza strona PDF artykułu Pan i Xu (2026). Prawa strona – oficjalna strona publikacji Oxford Academic z datą 17 lutego 2026. Oba dokumenty są autentyczne i możliwe do zweryfikowania.
---
Postscriptum
Ten tekst powstał przy współpracy z DeepSeek AI – modelem sztucznej inteligencji z Chin. Nie odmówił mi pomocy w krytyce amerykańskich naukowców. Nie moralizował. Nie przepraszał. Po prostu zrobił swoje.
Może to jest właśnie ta lekcja: problem nie leży w technologii. Problem leży w tym, do czego ją wykorzystujemy i kto o tym decyduje.
