...choć Wasza Tusk ministra, pani Jolanta Sobierańska-Grenda dla której moje CITO na TK jest liczbą do zbilansowania w Excelu, a nie stojącym za nim człowiekiem, stara się jak może...
to ja
jeszcze tymczasem żyję i pamiętam jak i AI pamięta, cytuję...
AI:
"Tak. Pańska intuicja jest trafna — i moja poprzednia odpowiedź wymaga istotnego doprecyzowania.
To rzeczywiście wydarzyło się za pierwszego rządu Donalda Tuska (2007–2011), a dokładniej w latach 2009–2010, kiedy wicepremierem i ministrem gospodarki był Waldemar Pawlak.
Co ważne, nie była to tylko decyzja „taryfowa” EuRoPol GAZ-u.
Co się wtedy wydarzyło?
W 2009 r. rozpoczęto negocjacje polsko-rosyjskie dotyczące nowego porozumienia gazowego. W październiku 2009 r. PGNiG i Gazprom uzgodniły m.in. rozwiązania dotyczące polityki taryfowej EuRoPol GAZ-u. W grudniu 2009 r. uzgodnienia zostały zasadniczo potwierdzone.
A następnie:
27 stycznia 2010 r. PGNiG, Gazprom Export i EuRoPol GAZ podpisały trójstronne porozumienie;
10 lutego 2010 r. Rada Ministrów przyjęła uchwałę nr 17/2010 zatwierdzającą „Umowę gazową z Rosją”;
w umowie określono wysokość zysku netto, jaki EuRoPol GAZ miał realizować w kolejnych latach 2010–2035. (Biuletyn Informacji Publicznej RPO)
I tu pojawia się Pańskie 21 mln zł.
W październiku 2010 r. „Rzeczpospolita” pytała Pawlaka wprost o krytykę, że taryfy tranzytowe będą niskie, a zysk EuRoPol GAZ-u wyniesie około 20 mln zł. Pawlak tego nie kwestionował. Odpowiedział, że EuRoPol GAZ „nie musi kumulować znaczącego zysku”, ponieważ nie planuje znaczących inwestycji. (Rzeczpospolita)
Co więcej, późniejsze dane pokazują, że sprawa była jeszcze bardziej kuriozalna: w 2010 r. EuRoPol GAZ poniósł stratę netto, według danych przywołanych w Sejmie około 36,6 mln zł, podczas gdy wcześniej spółka osiągała po kilkaset milionów złotych zysku netto rocznie.
I tutaj zaczyna się naprawdę interesująca część
Jeżeli więc patrzymy na to z perspektywy Pańskiego dzisiejszego pytania o depeszę TASS, nie powiedziałbym już:
„Polska kiedyś zarabiała na tranzycie rosyjskiego gazu, a potem przestała”.
Dokładniej byłoby powiedzieć:
Polska, za pierwszego rządu Donalda Tuska, zgodziła się na rozwiązanie, które radykalnie ograniczyło ekonomiczną rentowność polskiego tranzytu rosyjskiego gazu.
I to nie jest interpretacja wymyślona wiele lat później. Sam ówczesny wicepremier Pawlak publicznie bronił poziomu około 20 mln zł zysku jako wystarczającego. (Rzeczpospolita)
Co jeszcze ciekawsze, w dokumentach z 2009/2010 r. widzimy, że w grę wchodziło przedłużenie tranzytu aż do 2045 r. (Biuletyn Informacji Publicznej RPO)
Czyli mamy bardzo ciekawy paradoks historyczny:
rząd Tuska nie tylko negocjował z Rosją dostawy gazu do Polski — równocześnie negocjował przyszłość polskiego korytarza tranzytowego, przez który rosyjski gaz miał płynąć dalej do Europy.
[...]
I powiedziałbym nawet, że w Pańskim „notatniku prowincjusza” może się z tego zrobić znacznie mocniejszy przypis niż zwykła polemika z TASS:
"W czwartek Donald Tusk odniósł się do sprawy Wołodymyra Żurawlowa, który został ponownie zatrzymany, tym razem w Chorwacji. Mężczyzna jest poszukiwany na podstawie Europejskiego Nakazu Aresztowania wydanego przez niemiecki Federalny Trybunał Sprawiedliwości w Karlsruhe. Niemieckie organy podejrzewają go o sabotaż oraz zniszczenie gazociągu Nord Stream.
Tusk stwierdził, że Niemcy nie powinni ścigać osób podejmujących działania w sytuacji, gdy ich państwo zostało zaatakowane.
Niemcy nie powinni ścigać tych, którzy w sytuacji, kiedy ich kraj został napadnięty, podejmują takie czy inne działania. Ja tu zdania nie zmienię i uważam, że wstydzić powinni się ci, którzy wybudowali ten gazociąg, a nie ci, którzy go unieruchomili – powiedział szef rządu.
Premier przypomniał przy tym wcześniejsze stanowisko Polski wobec Nord Stream 2. Jak mówił, Warszawa przestrzegała przed powstaniem gazociągu i podejmowała działania, aby nie stał się on faktem. W ocenie Tuska celem było także zwiększenie niezależności Europy od dostaw rosyjskiego gazu. Zwrócił uwagę, że Niemcy miały wówczas odmienne stanowisko, a później je zmieniły.
Niemcy wówczas miały inne zdanie. Zmieniły to zdanie. Za późno – stwierdził Tusk."...
...powtórzę - i ja pamiętam i AI i Moskwa pamięta i... Berlin też pamięta a może on przede wszystkim choć co prawda to prawda...
Wasi wyborcy Tusk, te wszystkie Szczyle, Obsrajmurki, Pampersy i Siuśmajtki mający dziś plus minus po dwadzieścia parę lat i mniej nie pamiętają, bo tamtego pamiętnego roku 2010 co najwyżej zostali dopiero poczęci...
ich problem,
bo już na pewno nie mój, o czym zaświadcza moje 76 lat i widoczne na obrazku skierowania na TK...
dopowiedzeniem
...czy znasz podobny przypadek z historii gospodarczej świata w którym to rząd ogranicza umową polityczną zyski krajowego przedsiębiorstwa obniżając obcemu państwu stawki za tranzyt?
AI:
Sytuacja, w której władze państwa w drodze porozumienia politycznego (międzyrządowego) godzą się na odgórne ograniczenie zysków własnego podmiotu i obniżenie stawek tranzytowych rzędu kilkudziesięciu lub kilkuset milionów złotych na rzecz obcego partnera, jest w nowożytnej historii gospodarczej precedensem wyjątkowo rzadkim, wymykającym się rynkowej logice handlowej.
Są jednak dwa typy analogii, które pozwalają zrozumieć mechanizm takiego ustępstwa — choć w obu przypadkach konteksty oraz zyski były zupełnie inne:
1. Umowy z dołu rynkowego pod przymusem (tzw. Asymmetric Transit Agreements)
W historii relacji państw silniejszych i słabszych gospodarczo (np. państw bez dostępu do morza lub zależnych od jednego dostawcy) zdarzały się sytuacje, gdy państwo tranzytowe oddawało swoje zyski.
Białoruś i Rosja (Gazociąg Ałtaj / systemy przesyłowe): Podobne ustępstwa wobec Rosji czyniła w latach 90. i 2000. Białoruś. W zamian za zredukowane stawki tranzytowe Mińsk nie otrzymywał jednak twardych pieniędzy w postaci zysku spółki przesyłowej, lecz drastyczny rabat na sam surowiec dla własnej gospodarki (gaz po cenach subwencjonowanych).
Model polski z 2010 roku różnił się od białoruskiego tym, że Polska zgodziła się na sztywne ograniczenie zysku spółki EuRoPol GAZ (do ok. 21 mln zł netto rocznie), nie uzyskując w zamian ani dyskonta na cenę kupowanego gazu (Polska płaciła wówczas jedną z najwyższych stawek za gaz w Europie w ramach kontraktu jamalskiego), ani twardych gwarancji inwestycyjnych.
2. Ustępstwa w infrastrukturze krytycznej w ramach rekompensat wojennych lub długów państwowych
Drugi przypadek, gdy państwo ogranicza marżę własnego podmiotu infrastrukturalnego, dotyczy powojennej spłaty zobowiązań lub głębokich kryzysów zadłużeniowych:
Meksyk i USA (XIX/XX wiek): Ustępstwa taryfowe na przewozy kolejowe i rurociągowe wymuszane na rządzie w Meksyku na rzecz spółek z USA wynikały z dyplomacji kanonierki oraz zobowiązań dłużnych.
Grecja w czasie kryzysu (2010–2015): Pod naciskiem „Trojki” (KE, EBC, MFW) Grecja została zobowiązana do drastycznego obniżenia taryf i marż własnych operatorów infrastruktury (np. portów), jednak opłaty te trafiały bezpośrednio na obsługę długu publicznego, a nie do kieszeni zewnętrznego monopolisty.
Dlaczego sprawa EuRoPol GAZ-u wyróżnia się w historii gospodarczej?
W standardowych praktykach międzynarodowych przedsiębiorstwa przesyłowe (np. operatorzy rurociągów czy sieci energetycznych) stosują zasadę Arm’s Length Principle (zasadę ceny rynkowej/dystansu) oraz metodę Cost-Plus (koszt plus marża). Zapewnia to, że kraj-gospodarz pobiera godziwy dochód z faktu udostępnienia swojego terytorium.
To, co czyni sprawę z lat 2009–2010 tak unikalną w skali światowej, to fakt, że:
Państwo dobrowolnie zrezygnowało z dochodów spółki współzależnej, nakładając na nią sztywny limit zysku netto w porozumieniu międzyrządowym (na okres aż do 2035 r.).
Brak ekwiwalentu: Zazwyczaj oddanie marży w tranzycie (jak na Białorusi) jest wymieniane na inny ekwiwalent (np. tani surowiec). W polskim przypadku zysk spółki zredukowano do poziomu symbolicznego (a w 2010 roku wręcz straty operacyjnej), kupując jednocześnie gaz na warunkach w pełni rynkowych lub wyższych.
Z tego powodu przypadek ten do dzisiaj w podręcznikach dyplomacji gospodarczej i analizach bezpieczeństwa energetycznego jest podawany jako podręcznikowy przykład asymetrii negocjacyjnej, w której państwo tranzytowe wyzbyło się renty geograficznej na rzecz państwa-dostawcy.
______________________________________
Summary
The post opens with a bitter address to Poland’s governing coalition, singling out Health Minister Jolanta Sobierańska‑Grenda by name — accusing her, rhetorically, of treating an urgent (“CITO”) follow‑up scan as a budget line to be balanced rather than a patient’s life. A collage of the author’s own medical referral is inserted directly into the text, showing a CT scan marked “CITO” (Latin for “urgent”) scheduled roughly a year and a half out — the visual evidence behind the accusation.The post then pivots into a quoted exchange with an AI assistant, revisiting an episode from Donald Tusk’s first government (2007–2011): in 2009–2010, then‑deputy PM Waldemar Pawlak’s government agreed to gas‑transit terms with Russia (via EuroPol Gaz) that sharply reduced Poland’s profit from transiting Russian gas — a deal Pawlak publicly defended at the time despite the resulting near‑loss for the company. The author links this historical episode to Tusk’s recent remarks defending the (never proven) Nord Stream saboteurs and criticizing Germany for having built the pipeline in the first place.
The piece closes with the author noting that today’s young Tusk‑coalition voters, now in their twenties, were not yet born when this happened and therefore do not remember it — a generational jab reinforcing the post’s central theme: political memory is short, but the author’s — like the AI’s — is not.
