The Chinese Foreign Minister Holds Russia’s Nuclear Button
Or how Europe has found a new way to guarantee its nuclear security
“He said, we will never allow it to happen. And I think that’s a pretty good deterrence.”
Alexander Stubb, President of Finland, was speaking about Russian nuclear weapons and Chinese Foreign Minister Wang Yi.
One has to admit: it is an excellent idea.
NATO has its armies. The United States has its nuclear arsenal. Britain and France have their own nuclear deterrents. Finland has a long border with Russia and a highly developed defence force.
But why worry about any of that?
Just ask the Chinese.
Beijing has said that Russia will not use nuclear weapons.
Problem solved.
Only one minor question remains:
How exactly are China going to achieve this?
Does the Chinese foreign minister have access to Russia’s nuclear command centre?
Does Beijing control Russia’s nuclear arsenal?
Is there some Sino-Russian mechanism, unknown to the public, which allows Xi Jinping to tell Putin, “You may not,” and then physically prevent the order from being carried out?
No.
Which means that “we will never allow it” really means:
“We will try to influence Russia.”
And influence is not control.
Stubb Has Discovered the Chinese Nuclear Button
The most astonishing thing is not that Stubb believes China has influence over Russia.
China does have influence over Russia.
The astonishing thing is that the president of a country bordering Russia presents that political influence as an element of nuclear deterrence.
Deterrence is something rather specific.
It requires:
the capability to act,
a credible threat,
the ability to carry it out,
and an adversary who knows that the threat is real.
What do we have here instead?
A Chinese declaration.
That is not deterrence.
It is hope dressed up in the language of strategy.
Perhaps Stubb Should Be Asking a Different Question
For example:
Why should Russia be the only nuclear power not allowed to practise strategic ambiguity?
The United States has never adopted an unconditional No First Use doctrine.
American policy retains the possibility of using nuclear weapons in extreme circumstances to defend the vital interests of the United States and its allies.
France has not promised never to use nuclear weapons first.
Britain also maintains strategic ambiguity.
So the West says:
“We will not tell you exactly where our ultimate red line lies — and that is precisely why you should be afraid to cross it.”
That is called deterrence.
Russia says:
“We will not tell you exactly where our ultimate red line lies — so do not test it.”
And suddenly that is called “blackmail.”
We may dislike Russia’s doctrine.
We may consider it brutal.
We may regard Russian nuclear threats as irresponsible.
But if we deny an adversary the right to have red lines of its own, we cease to practise deterrence.
We begin practising wishful thinking.
The Greatest Problem With a Russian Nuclear Bomb Is Not That It May Explode
The real problem is what happens afterwards.
Let us assume that Russia uses a tactical nuclear weapon in Ukraine.
Not in Poland.
Not in Germany.
In Ukraine.
What does NATO do?
What does Washington do?
Does it respond with nuclear weapons?
Does it respond conventionally?
Does it destroy Russian forces?
Does it limit itself to sanctions?
Does it begin a direct war with Russia?
Or does it instead look for a way to freeze the conflict?
These are questions that no Chinese declaration can answer.
And that is precisely why Russia may have calculations of its own.
And China may be watching them.
Beijing Does Not Have to Cheer for Russia
This is important.
There is no need to invent a conspiracy.
China may genuinely not want Russia to use nuclear weapons.
But there is a fundamental difference between:
“We do not want this to happen.”
and:
“We will not allow this to happen.”
The first is a declaration of interest.
The second implies an ability to exercise control.
And no one has shown us that China possesses the latter.
Moreover, there are several reasons why Beijing might find some of the consequences of Russian nuclear use strategically interesting.
Not the explosion itself.
Not the radiation.
Not the humanitarian catastrophe.
But the Western response.
If Russia were to use a small nuclear warhead and NATO did not respond in kind, China would receive priceless information:
Where does the real boundary of American resolve lie?
If the United States responded conventionally, Beijing would learn what a possible response to nuclear escalation might look like.
If Washington responded with nuclear weapons, the world would enter an entirely new era.
In each case, China would learn something.
And it would not have to send a single soldier.
Russia would conduct the experiment. The West would pay for the experiment. Beijing would receive the results.
It is difficult to imagine a more comfortable position for an observer.
And This Is Where Stubb Confuses China’s Interests With Europe’s
This may be the greatest mistake of all.
China is not the guardian of European security.
It is not an arbiter between Russia and NATO.
It is not a neutral judge of the international order.
It is a great power pursuing its own interests.
Those interests may sometimes coincide with Europe’s.
But they may also point in precisely the opposite direction.
A weaker Europe?
A divided NATO?
Uncertainty about American security guarantees?
Growing questions in Japan and South Korea about the credibility of the American nuclear umbrella?
All of this may be extremely interesting to Beijing.
Not because China wants war.
But because a great power does not have to create a crisis in order to benefit from a crisis created by someone else.
And Finland?
Here the matter becomes positively ironic.
For decades, Finland was one of the most strategically realistic countries in Europe.
The Finns knew what Russia was.
They knew what a shared border meant.
They knew that history does not end merely because someone announces a new European era.
They knew that security is not a matter of good intentions.
And that was precisely why Finland was, for many years, a country worth listening to.
And today the President of Finland tells Europeans:
Do not worry about the Russian bomb. The Chinese have said they will not let Putin use it.
Really?
Is this the new Finnish school of realism?
A country bordering Russia is outsourcing its nuclear security to Beijing?
One Can Understand How This Happened
One can understand Finland’s shock after Russia’s invasion of Ukraine.
One can understand the political emotions.
One can understand the generational shift.
One can also understand the consequences of a political culture which, at some point, came to place greater faith in emotional mobilisation than in cold strategic calculation.
But understanding is not the same thing as sympathising.
Especially when we are speaking of a country which, for decades, possessed a strategic experience far greater than that of most of Europe.
Finland knows who it borders.
It knows what Russia means.
Or at least it should.
If its political elites have decided to believe that, when necessary, the Chinese foreign minister will stand guard over Russia’s nuclear arsenal, it is difficult to regard this as an unfortunate accident.
It is a choice of how to think.
Stubb’s Most Dangerous Sentence
It is not:
“China will not allow Russia to use nuclear weapons.”
It is:
“I think that’s a pretty good deterrence.”
Because this is where diplomacy ends and strategy begins.
And strategy requires an answer to one question:
Who actually has the ability to carry out the threat?
If Russia has the ability to use nuclear weapons and China does not have the physical ability to stop Russia from using them, then a Chinese declaration may be politically important.
But it is not a guarantee.
It is not an umbrella.
It is not a security mechanism.
And above all:
it is not nuclear deterrence.
So Who Is Really Sitting in the Audience?
Perhaps China.
Russia is on the stage.
NATO is on the stage.
The United States is on the stage.
Europe is on the stage — although increasingly it looks as if it has forgotten its lines.
Ukraine is on the stage too, and it is the one bearing the greatest risk.
And China?
China may be sitting in the front row.
Watching.
It does not even need to know whether Russia will press the button.
It is enough for Beijing to know that everyone else will have to decide what to do when someone does.
That is an enormous difference.
So instead of being impressed by the assurances of a Chinese minister, European politicians should ask themselves a far less comfortable question:
What will we do if Russia actually uses nuclear weapons?
Then a second one:
What will we do if China does nothing?
And only then a third:
What will we do if our entire faith in China’s promise that it “will not allow it” turns out to have been just another European illusion?
Because nuclear weapons have one particularly unpleasant characteristic.
They do not respond to our wishes.
And a missile launched from Russian territory will not stop to ask whether the President of Finland considers a Chinese declaration to be “pretty good deterrence.”
It will simply fly.
And then we will discover who actually had a strategy — and the determination to carry it through.
And who merely had hope.
____________________________________________
Chiński minister trzyma rosyjski przycisk
Czyli jak Europa znalazła nowy sposób na bezpieczeństwo nuklearne
„Powiedział, że nigdy na to nie pozwolimy. I myślę, że to całkiem dobre odstraszanie.”
Alexander Stubb, prezydent Finlandii, mówi o rosyjskiej broni atomowej i chińskim ministrze spraw zagranicznych Wang Yi.
Trzeba przyznać: pomysł jest znakomity.
NATO ma swoje armie, USA mają swój arsenał nuklearny, Wielka Brytania i Francja mają własne odstraszanie, Finlandia ma granicę z Rosją i rozbudowaną armię.
Ale po co właściwie przejmować się tym wszystkim?
Wystarczy zapytać Chińczyków.
Pekin powiedział, że Rosja nie użyje broni atomowej.
No i po problemie.
Pozostaje tylko jedno drobne pytanie:
Jak Chiny zamierzają tego dokonać?
Czy chiński minister ma dostęp do rosyjskiego centrum dowodzenia?
Czy Pekin kontroluje rosyjski arsenał nuklearny?
Czy istnieje jakiś chińsko-rosyjski mechanizm, o którym nie poinformowano opinii publicznej, pozwalający Xi Jinpingowi powiedzieć Putinowi: „Nie wolno”, a następnie fizycznie uniemożliwić wykonanie rozkazu?
Nie.
W takim razie „nie pozwolimy” oznacza po prostu:
„spróbujemy wpłynąć na Rosję”.
A wpływ nie jest kontrolą.
Stubb odkrył chiński przycisk atomowy
Najbardziej zdumiewające nie jest jednak to, że Stubb wierzy w chińską presję.
Chiny rzeczywiście mają wpływ na Rosję.
Najbardziej zdumiewające jest to, że prezydent państwa graniczącego z Rosją przedstawia tę polityczną możliwość jako element odstraszania nuklearnego.
Odstraszanie jest przecież czymś bardzo konkretnym.
Musi istnieć:
zdolność do działania,
wiarygodna groźba,
możliwość jej wykonania,
oraz przeciwnik, który wie, że groźba jest realna.
Tymczasem tutaj mamy:
chińską deklarację.
To nie jest odstraszanie.
To jest nadzieja ubrana w język strategii.
A może Stubb powinien zapytać o coś innego
Na przykład:
Dlaczego Rosja miałaby być jedynym mocarstwem nuklearnym, któremu nie wolno stosować strategicznej dwuznaczności?
Stany Zjednoczone nie przyjęły bezwarunkowej zasady No First Use.
Amerykańska doktryna pozostawia możliwość użycia broni nuklearnej w ekstremalnych okolicznościach dla obrony żywotnych interesów USA i ich sojuszników.
Francja również nie składa obietnicy, że nigdy nie użyje broni nuklearnej jako pierwsza.
Wielka Brytania również zachowuje strategiczną niejednoznaczność.
A więc Zachód mówi:
„Nie wiemy, gdzie znajduje się nasza ostateczna granica — i właśnie dlatego przeciwnik powinien się bać ją przekroczyć.”
To jest klasyczne odstraszanie.
Rosja mówi:
„Nie wiemy, gdzie znajduje się nasza ostateczna granica — więc nie sprawdzajcie.”
I nagle jest to „szantaż”.
Możemy nie lubić rosyjskiej doktryny.
Możemy uważać ją za brutalną.
Możemy uważać rosyjskie groźby nuklearne za nieodpowiedzialne.
Ale jeśli odmawiamy przeciwnikowi prawa do posiadania własnych czerwonych linii, to przestajemy prowadzić politykę odstraszania.
Zaczynamy prowadzić politykę życzeniową.
Największy problem z rosyjską bombą nie polega na tym, że może wybuchnąć
Polega na tym, co stanie się potem.
Załóżmy, że Rosja używa taktycznej broni atomowej na Ukrainie.
Nie w Polsce.
Nie w Niemczech.
Na Ukrainie.
Co robi NATO?
Co robi Waszyngton?
Czy odpowiada bronią nuklearną?
Czy odpowiada konwencjonalnie?
Czy niszczy rosyjskie siły?
Czy ogranicza się do sankcji?
Czy rozpoczyna bezpośrednią wojnę z Rosją?
Czy przeciwnie — szuka sposobu na zamrożenie konfliktu?
To są pytania, na które nie odpowiada chińska deklaracja.
I właśnie dlatego Rosja może mieć własną kalkulację.
A Chiny mogą ją obserwować.
Pekin nie musi kibicować Rosji
To ważne.
Nie trzeba wymyślać spisku.
Chiny mogą naprawdę nie chcieć rosyjskiego użycia broni atomowej.
Ale istnieje zasadnicza różnica między:
„Nie chcemy, żeby to się wydarzyło”
a
„Nie pozwolimy, żeby to się wydarzyło.”
Pierwsze jest deklaracją interesu.
Drugie sugeruje zdolność do kontroli.
I właśnie tej drugiej zdolności nikt nam nie pokazał.
Co więcej, istnieje wiele powodów, dla których Pekin mógłby uznać niektóre konsekwencje rosyjskiego użycia broni atomowej za strategicznie interesujące.
Nie sam wybuch.
Nie radioaktywność.
Nie katastrofę humanitarną.
Ale reakcję Zachodu.
Jeżeli Rosja użyłaby niewielkiej głowicy, a NATO nie odpowiedziałoby nuklearnie, Chiny otrzymałyby bezcenną informację:
Gdzie naprawdę znajduje się granica amerykańskiej determinacji?
Jeżeli USA odpowiedziałyby konwencjonalnie, Pekin dowiedziałby się, jak wygląda możliwa odpowiedź na nuklearną eskalację.
Jeżeli Waszyngton odpowiedziałby nuklearnie — świat wszedłby w zupełnie nową epokę.
W każdym z tych przypadków Chiny czegoś by się nauczyły.
I nie musiałyby wysyłać ani jednego żołnierza.
Rosja przeprowadziłaby eksperyment. Zachód zapłaciłby za eksperyment. Pekin dostałby wyniki.
Trudno wyobrazić sobie bardziej komfortową pozycję obserwatora.
I właśnie tutaj Stubb myli interes Chin z interesem Europy
To chyba największy błąd.
Chiny nie są strażnikiem europejskiego bezpieczeństwa.
Nie są arbitrem między Rosją a NATO.
Nie są neutralnym sędzią światowego porządku.
Są mocarstwem prowadzącym własną politykę.
Ich interes może czasami pokrywać się z interesem Europy.
Ale może też być dokładnie odwrotnie.
Słabsza Europa?
Podzielone NATO?
Niepewność co do amerykańskich gwarancji?
Rosnące pytania w Japonii i Korei Południowej o wiarygodność amerykańskiego parasola?
To wszystko może być dla Pekinu bardzo interesujące.
Nie dlatego, że Chiny chcą wojny.
Dlatego, że mocarstwo nie musi wywoływać kryzysu, aby czerpać korzyści z kryzysu wywołanego przez innych.
A Finlandia?
Tutaj sprawa staje się wręcz ironiczna.
Finlandia przez dziesięciolecia była jednym z najbardziej realistycznie myślących państw Europy.
Finowie wiedzieli, czym jest Rosja.
Wiedzieli, co oznacza wspólna granica.
Wiedzieli, że historia nie kończy się dlatego, że ktoś ogłosił nową europejską epokę.
Wiedzieli, że bezpieczeństwo nie jest kwestią dobrych intencji.
I właśnie dlatego Finlandia była przez lata państwem, które należało słuchać.
A dziś prezydent Finlandii mówi Europejczykom:
Nie martwcie się rosyjską bombą. Chińczycy powiedzieli, że Putinowi jej nie pozwolą użyć.
Naprawdę?
To jest ta nowa fińska szkoła realizmu?
Państwo leżące przy rosyjskiej granicy outsourcinguje bezpieczeństwo nuklearne do Pekinu?
Można zrozumieć, skąd się to wzięło
Można zrozumieć szok Finlandii po rosyjskiej inwazji na Ukrainę.
Można zrozumieć polityczne emocje.
Można zrozumieć zmianę pokoleniową.
Można zrozumieć również konsekwencje polityki, która w pewnym momencie bardziej ufała emocjonalnej mobilizacji niż chłodnej kalkulacji strategicznej.
Ale zrozumieć nie znaczy współczuć.
Zwłaszcza gdy mówimy o państwie, które przez dziesięciolecia posiadało doświadczenie strategiczne znacznie większe niż większość Europy.
Finlandia wie, z kim graniczy.
Wie, co oznacza Rosja.
A w każdym razie wiedzieć powinna.
Jeżeli więc jej elity postanawiają uwierzyć, że chiński minister spraw zagranicznych będzie w razie potrzeby pilnował rosyjskiego arsenału nuklearnego, trudno traktować to jako nieszczęśliwy wypadek.
To jest wybór sposobu myślenia.
Najbardziej niebezpieczne zdanie Stubba
Nie brzmi:
„Chiny nie pozwolą Rosji użyć broni atomowej.”
Brzmi:
„I think that's a pretty good deterrence.”
Bo właśnie tutaj kończy się dyplomacja, a zaczyna strategia.
I strategia wymaga odpowiedzi na pytanie:
Kto ma zdolność wykonania groźby?
Jeżeli Rosja ma zdolność użycia broni atomowej, a Chiny nie mają zdolności fizycznego powstrzymania Rosji, to chińska deklaracja może być ważna politycznie.
Ale nie jest gwarancją.
Nie jest parasolem.
Nie jest mechanizmem bezpieczeństwa.
I przede wszystkim:
nie jest odstraszaniem nuklearnym.
Kto więc naprawdę siedzi na widowni?
Być może Chiny.
Rosja jest na scenie.
NATO jest na scenie.
USA są na scenie.
Europa jest na scenie — choć coraz częściej wygląda tak, jakby zapomniała tekstu.
Ukraina jest na scenie, ale to ona ponosi największe ryzyko.
A Chiny?
Chiny mogą siedzieć w pierwszym rzędzie.
I obserwować.
Nie muszą nawet wiedzieć, czy Rosja naciśnie przycisk.
Wystarczy, że wiedzą, że inni muszą zdecydować, co zrobić, kiedy ktoś go naciśnie.
To ogromna różnica.
Dlatego zamiast zachwycać się zapewnieniem chińskiego ministra, europejscy politycy powinni zadać sobie pytanie znacznie mniej wygodne:
Co zrobimy, jeżeli Rosja jednak użyje broni atomowej?
A potem drugie:
Co zrobimy, jeżeli Chiny nie zrobią nic?
I dopiero na końcu trzecie:
Co zrobimy, jeżeli okaże się, że cała nasza wiara w chińskie „nie pozwolimy” była tylko kolejną europejską iluzją?
Bo broń atomowa ma jedną paskudną właściwość.
Nie reaguje na nasze życzenia.
A rakieta wystrzelona z rosyjskiego terytorium nie będzie pytać, czy prezydent Finlandii uważa chińską deklarację za „pretty good deterrence”.
Będzie po prostu leciała.
I wtedy okaże się, kto rzeczywiście miał strategię i determinację w jej realizacji.
A kto tylko miał nadzieję.
