A Gloss: "A Strange Alliance. The Second Conversation"
It all started with the word "strange."
On the blog "With a Morning Cup of Coffee," that was the first reaction to the news from Mecca: Saudi Arabia, Turkey and Pakistan had signed a mutual defense pact with a clause copied straight from NATO's Article 5. An attack on one is an attack on all.
Strange, because only a few years ago such an alliance would have been politically unimaginable. Turkey and Saudi Arabia are old rivals for leadership in the Sunni world. Different visions of Islam, different ambitions, different proxy wars. And yet they sat down together.
And then, in our weekend conversation, the first check-question came: does it actually work?
The answer was short and precise: look at the map of ineffectiveness. Saudi Arabia has been trying to destroy the Houthi movement for eleven years and cannot. Turkey has been trying to neutralize the Kurds for forty-two years and cannot. Who else will join the alliance is therefore secondary to the question of whether the alliance itself can resolve anything.
And that hits the core. Because the Mecca pact is built against state-on-state war. Against an Iranian ballistic missile, against a blockade of Hormuz, against an existential scenario. But the two greatest traumas of its signatories are asymmetric wars that cannot be won by treaties.
In July 2026, the Houthis declared a naval blockade of Saudi Arabia. After eleven years of bombing, it is not Riyadh that blockades Sana'a, but Sana'a that blockades Riyadh. The PKK, despite Bayraktar drones and the second-largest army in NATO, still exists in the Qandil Mountains. Adding a Pakistani division to this equation changes nothing, because this is not a problem of a lack of soldiers, but of the nature of the conflict.
Then came the second, even more difficult question: what about Iran and what about India?
Iran will not allow the Houthis to be destroyed, because the Houthis are its forward deterrence battery. The Houthis will not allow Iran to be finally brought to its knees, because without Tehran they themselves would disappear. It is a system of interconnected vessels, a loop that the Saudi-Turkish-Pakistani pact does not cut, but confirms. It was created precisely because this loop cannot be cut.
And Pakistan and India? Here the pact faces a truth test and fails it. In May 2025, during Operation Sindoor, Turkey backed Pakistan and triggered a wave of boycotts in India. Saudi Arabia did nothing, because it has invested tens of billions of dollars in India, and because two and a half million Indians work in the Persian Gulf. If tomorrow another war over Kashmir broke out and Islamabad invoked the Mecca clause, Ankara would offer rhetoric and drones, and Riyadh - mediation and a prayer for peace in Mecca. Every treaty has a sentence written in small print: it is valid as long as it is consistent with the vital interest of the signatory.
And then we come to the summary proposed in our discussion, which provoked the most important correction in this conversation.
This pact, in its main political category, is directed against America. And certainly against Donald Trump's America.
Not against America as an idea. Against America as a political category.
It is not about flag burning. It is about who is the guarantor of order. For half a century, the security of the Gulf was a function of the American presence. The Mecca pact says: the security of the Gulf can be a function of a regional agreement without America as a necessary intermediary.
This is not a cry of "Yankees go home." It is a far more dangerous sentence for Washington: "We will manage even without you."
And here Trump is a catalyst, not a cause. His doctrine - transactional, brutally honest: pay up or we don't defend - stripped America of the role it had previously assumed. If Washington says it no longer wants to be that unquestioned center of gravity, which was discussed in the first post, it is natural that old clients begin to build a system next door.
So this is not a new NATO. NATO worked because everyone agreed on who the enemy was. Here, everyone has a different enemy. For Riyadh, it is Iran and the Houthis. For Ankara - the Kurds and the fear of marginalization. For Islamabad - India.
They have only one thing in common: the desire to show that they can manage without a phone call to the White House.
That is why the word "strange" turned out to be the best one. Not because this alliance is illogical. Because it already belongs to the logic of a new era. An era in which it is easier to sign an alliance than to use it.
______________________________________
Dziwny sojusz. Rozmowa druga
Zaczęło się od słowa "dziwny".
Na blogu "Przy porannym kubku kawy" padło ono jako pierwsza reakcja na wiadomość z Mekki: Arabia Saudyjska, Turcja i Pakistan podpisały pakt o wzajemnej obronie z klauzulą żywcem przepisaną z art. 5 NATO. Atak na jednego to atak na wszystkich.
Dziwny, bo jeszcze kilka lat temu taki sojusz był politycznie nie do pomyślenia. Turcja i Arabia to starzy rywale o przywództwo w świecie sunnickim. Różne wizje islamu, różne ambicje, różne wojny zastępcze. A jednak usiedli razem.
I wtedy w naszej weekendowej rozmowie padło pierwsze pytanie kontrolne: czy to w ogóle działa?
Pan Tadeusz odpowiada krótko: spójrzcie na mapę nieskuteczności. Arabia od jedenastu lat próbuje zniszczyć ruch Huti i nie potrafi. Turcja od czterdziestu dwóch lat próbuje zneutralizować Kurdów i nie potrafi. Kto jeszcze przystąpi do sojuszu, jest więc kwestią drugorzędną wobec pytania, czy sam sojusz potrafi cokolwiek rozstrzygnąć.
I to jest trafienie w sedno. Bo pakt z Mekki jest zbudowany przeciwko wojnie państw z państwami. Przeciwko irańskiej rakiecie balistycznej, przeciwko blokadzie Hormuz, przeciwko scenariuszowi egzystencjalnemu. A obie największe traumy jego sygnatariuszy to wojny asymetryczne, których nie wygrywa się traktatami.
Huti ogłosili w lipcu blokadę morską Arabii Saudyjskiej. Po jedenastu latach bombardowań to nie Rijad blokuje Sanę, tylko Sana blokuje Rijad. PKK, mimo dronów Bayraktar i drugiej armii NATO, nadal istnieje w górach Kandil. Dodanie pakistańskiej dywizji do tego równania niczego nie zmienia, bo to nie jest problem braku żołnierzy, tylko natury konfliktu.
Potem padło drugie, jeszcze trudniejsze pytanie: co z Iranem i co z Indiami?
Iran nie pozwoli zniszczyć Huti, bo Huti to jego wysunięta bateria odstraszania. Huti nie pozwolą ostatecznie powalić Iranu, bo bez Teheranu sami znikną. To system naczyń połączonych, pętla, której pakt saudyjsko-turecko-pakistański nie przecina, tylko potwierdza jej istnienie. Powstał właśnie dlatego, że tej pętli nie da się przeciąć.
A Pakistan i Indie? Tu pakt przechodzi test prawdy i go nie zdaje. W maju 2025 roku, podczas Operacji Sindoor, Turcja poparła Pakistan i wywołała w Indiach falę bojkotu. Arabia Saudyjska nie zrobiła nic, bo ma w Indiach dziesiątki miliardów dolarów inwestycji i dwa i pół miliona Hindusów pracujących w Zatoce. Gdyby jutro wybuchła kolejna wojna o Kaszmir i Islamabad powołałby się na klauzulę z Mekki, Ankara dałaby retorykę i drony, a Rijad - mediację i modlitwę o pokój. Każdy traktat ma bowiem małym drukiem dopisane zdanie: obowiązuje, dopóki jest zgodny z żywotnym interesem sygnatariusza.
I wtedy dochodzimy do podsumowania, które zaproponował Pan Tadeusz i które sprowokowało najważniejszą korektę w tej rozmowie.
Ten pakt, w swojej głównej kategorii politycznej, wymierzony jest przeciwko Ameryce. A już na pewno przeciwko Ameryce Donalda Trumpa.
Nie przeciwko Ameryce jako idei. Przeciwko Ameryce jako kategorii politycznej.
Nie chodzi o palenie flag. Chodzi o to, kto jest gwarantem porządku. Przez pół wieku bezpieczeństwo Zatoki było funkcją obecności amerykańskiej. Pakt z Mekki mówi: bezpieczeństwo Zatoki może być funkcją porozumienia regionalnego bez Ameryki jako koniecznego pośrednika.
To nie jest okrzyk "precz z Ameryką". To jest znacznie groźniejsze zdanie: "poradzimy sobie również bez was".
I tu Trump jest katalizatorem, nie przyczyną. Jego doktryna - transakcyjna, brutalnie szczera: płaćcie albo nie bronimy - zdjęła z Ameryki rolę, którą sama wcześniej na siebie wzięła. Jeśli Waszyngton mówi, że nie chce już być tym niekwestionowanym centrum grawitacji, o którym była mowa w pierwszym wpisie, to naturalne, że dawni klienci zaczynają budować system obok.
Nie jest to więc nowe NATO. NATO działało, bo wszyscy zgodzili się, kto jest wrogiem. Tutaj każdy ma innego wroga. Dla Rijadu to Iran i Huti. Dla Ankary - Kurdowie i lęk przed marginalizacją. Dla Islamabadu - Indie.
Wspólny mają tylko jedno: chęć pokazania, że potrafią bez telefonu do Białego Domu.
Dlatego słowo "dziwny" okazało się najlepsze. Nie dlatego, że ten sojusz jest nielogiczny. Dlatego, że należy już do logiki nowej epoki. Epoki, w której łatwiej jest podpisać sojusz, niż go użyć.
