...o tym nie piszą i w telewizji nie mówią, a szkoda - niezobowiązującym odnotowaniem na koniec kolejnego weekendu
...zablokowanie przez Iran Cieśniny Ormuz to raptem zablokowanie tylko ~20% globalnych dostaw ropy i gazu
ale
to również zablokowanie zależnie od źródła... ~ 30-50% światowych dostaw siarki a co to znaczy dla gospodarki Zachodu to może zamiast mnie Ty przypadkowemu czytelnikowi tego zapisu opublikowanego na blogu wytłumaczysz
AI:
Można to wytłumaczyć czytelnikowi w sposób bardzo prosty, bo siarka jest jednym z tych surowców, o których cywilizacja przemysłowa prawie nie mówi — dopóki nie zaczyna jej brakować.
Najpierw jedna rzecz zasadnicza.
1. Siarka to nie „jeden z wielu surowców”
W rzeczywistości jest to surowiec systemowy.
ponad 90% światowej siarki powstaje jako produkt uboczny rafinacji ropy i gazu
około 60% całej produkcji zużywa przemysł nawozowy
z siarki produkuje się kwas siarkowy – najczęściej używaną substancję chemiczną w przemyśle
W chemii przemysłowej istnieje wręcz nieformalna zasada:
Poziom produkcji kwasu siarkowego jest jednym z najlepszych wskaźników uprzemysłowienia gospodarki.
Dlaczego?
Bo bez niego większość przemysłu po prostu nie działa.
2. Co właściwie robi się z siarki
Rolnictwo – czyli jedzenie
Około 60% globalnej siarki idzie na nawozy fosforowe
Mechanizm jest prosty:
siarka → kwas siarkowy → nawozy fosforowe → plony
Bez tego:
spada produkcja zbóż
rosną ceny żywności
pojawiają się niedobory.
Dlatego zakłócenia dostaw siarki natychmiast uderzają w rynek nawozów i żywności.
Przemysł metalurgiczny
Kwas siarkowy służy do wydobywania metali z rud (tzw. ługowanie):
miedzi
niklu
kobaltu
uranu.
Czyli bez siarki zaczyna się problem z metalami potrzebnymi do:
transformatorów
infrastruktury energetycznej
baterii.
Elektronika i półprzewodniki
Siarka i jej związki są potrzebne m.in. w:
produkcji mikroprocesorów,
trawieniu wafli krzemowych,
chemii półprzewodnikowej.
To już jest łańcuch dostaw XXI wieku.
Chemia przemysłowa
Z siarki powstają:
detergenty
włókna syntetyczne
farmaceutyki
akumulatory
gumy (wulkanizacja opon).
Czyli od antybiotyków po opony samochodowe.
3. Dlaczego cieśnina Ormuz jest tu tak ważna
Świat kojarzy ją z ropą.
Ale to tylko część historii.
Przez ten wąski przesmyk przepływa:
ok. 20% światowej ropy
około połowy światowego handlu siarką
Powód jest prosty:
największe instalacje odzysku siarki znajdują się przy gigantycznych polach naftowych Zatoki Perskiej.
4. Dlaczego Zachód jest tu szczególnie wrażliwy
Paradoks polega na tym, że siarka jest produktem ubocznym paliw kopalnych.
Im więcej rafinujesz ropy i gazu → tym więcej masz siarki.
Ale:
Europa ogranicza rafinację,
wiele instalacji chemicznych przeniesiono do Azji,
produkcja jest skoncentrowana w kilku regionach świata.
Dlatego zakłócenie jednego szlaku morskiego może wywołać efekt domina w wielu sektorach naraz.
5. W skrócie dla czytelnika bloga
Problem nie polega tylko na droższej benzynie.
Problem polega na tym, że zaczynają się jednocześnie problemy z:
nawozami → żywnością
metalami → energetyką i elektroniką
półprzewodnikami
chemią przemysłową.
Jednym słowem:
ropa napędza gospodarkę, ale siarka podtrzymuje jej chemię.
A nowoczesna cywilizacja jest w istocie systemem chemicznym.
Mechanizm jest zaskakująco prosty — i właśnie dlatego tak niepokojący.
Ropa działa w gospodarce jak paliwo.
Siarka działa jak reagent.
A bez reagentu proces chemiczny po prostu staje.
1. Punkt krytyczny: kwas siarkowy
Cała historia zaczyna się od jednego związku chemicznego:
kwasu siarkowego (H₂SO₄).
To jest najczęściej produkowana substancja chemiczna na świecie.
Produkuje się ją niemal wyłącznie z siarki.
Dlaczego aż tyle?
Bo kwas siarkowy jest uniwersalnym „otwieraczem” reakcji chemicznych. ⚗️
2. Rolnictwo – kluczowy łańcuch reakcji
Najważniejsze zastosowanie to produkcja nawozów fosforowych.
Proces wygląda tak:
fosforyt (skała)
kwas siarkowy
→ kwas fosforowy
→ nawozy fosforowe (DAP, MAP)
Bez kwasu siarkowego fosfor z rud nie jest dostępny dla roślin.
To oznacza, że bez siarki nie produkuje się:
nawozów fosforowych
części nawozów azotowych
dodatków siarkowych do gleby
Czyli trzech kluczowych elementów nowoczesnego rolnictwa. 🌾
3. Dlaczego skutki pojawiają się bardzo szybko
Tu jest zasadnicza różnica między ropą a siarką.
Ropa
Gospodarki mają:
strategiczne rezerwy
zapasy w rafineriach
możliwość racjonowania
System może działać miesiącami.
Nawozy
Produkcja działa w rytmie sezonowym.
Fabryki nawozów pracują niemal bez przerwy, a zapasy są stosunkowo niewielkie.
Jeśli zabraknie siarki:
fabryki kwasu siarkowego stają
produkcja nawozów zatrzymuje się
rolnicy nie dostają nawozu przed sezonem
A sezonu nie można przesunąć.
Roślina nie czeka na dostawę statku.
4. Efekt kaskadowy
Po jednym sezonie niedoboru nawozów:
spadają plony zbóż
spada produkcja pasz
rosną ceny mięsa
rosną ceny żywności
Ten mechanizm pojawia się już po jednym cyklu wegetacyjnym. 📉
Dlatego ekonomiści rolnictwa mówią czasem brutalnie:
brak nawozów działa na system żywnościowy szybciej niż brak paliwa.
5. Dlaczego Ormuz ma tu znaczenie
Region Zatoki Perskiej jest jednym z największych na świecie producentów siarki, ponieważ:
ogromna produkcja ropy i gazu
bardzo wysokie zawartości siarki w tych surowcach
W rafineriach siarka jest odzyskiwana w gigantycznych ilościach.
Potem jest eksportowana statkami.
Jeśli transport przez Ormuz staje:
zatrzymuje się eksport ropy
ale równocześnie zatrzymuje się eksport siarki. ⛔
A to oznacza potencjalne problemy dla:
przemysłu nawozowego
produkcji chemicznej
metalurgii.
6. Jedno zdanie, które dobrze działa publicystycznie
Jeśli Pan pozwoli, dodam jeszcze jedną rzecz, która rzadko pojawia się w analizach — a dla Pana wpisu mogłaby być bardzo mocna.
W historii gospodarki istnieje pewien „wskaźnik cywilizacyjny”, który mówi więcej niż PKB.
I jest nim… produkcja kwasu siarkowego.
To jest ciekawa historia — i świetny akapit do tekstu blogowego.
...pozwól, że i ja coś dodam za... Modern War Institute at West Point w swobodnym przekładzie z anglojęzycznego oryginału na język polski
"...Obecny szok siarkowy staje się problemem miedzi, a ten problem grozi szybkim procesem degrengolady gotowości i odporności US Army. Jako przykład, na podstawie naszej wewnętrznej analizy dokumentów budżetowych Payne Institute, raportów Agencji Współpracy Bezpieczeństwa Obronnego, informacji branżowych i innych otwartych źródeł, potrzeba ponad trzydziestu tysięcy kilogramów miedzi, aby zastąpić dwa główne amerykańskie radary zniszczone w Bahrajnie i Katarze, nie wspominając o potrzebie tysięcy kilogramów dodatkowej miedzi do naprawy lub wymiany innych uszkodzonych Amerykański sprzęt komunikacyjny, czujniki i radary w Jordanii, Kuwejcie, Arabii Saudyjskiej i ZEA.Ta sama logika logistyczna dotyczy niklu i kobaltu. Oba są narażone na intensywne przetwarzanie kwasem siarkowym, takie jak metoda wyługowania kwasem pod wysokim ciśnieniem używana do ich wydobycia z rud laterytowych. Materiały te są kluczowe dla wysokotemperaturowych stopów w silnikach odrzutowych, a co ważniejsze – dla baterii litowo-jonowych zasilających różne drony i taktyczną elektronikę. Podatność na chemię przemysłową wydaje się daleko na początku, ale to ona decyduje, jak szybko można budować i skalować rzeczy pod presją trwającej wojny.
Półprzewodniki przesuwają tę rzeczywistość jeszcze dalej. Kwas siarkowy o ultra wysokiej czystości jest niezbędny do czyszczenia i trawienia płytki krzemowych potrzebnych do produkcji najbardziej zaawansowanych mikroczipów, bezpośrednio wpływając na wszystko – od awioniki F-35 po system naprowadzania w każdym przechwytywaczu czy pocisku. Zakłócenia w dostawach siarki to coś więcej niż tylko kwestia górnicza; stanowi aktywne zagrożenie dla całej cyfrowej i komputerowej architektury amerykańskiego wojska. Jednak samo zrozumienie tych zależności nie wystarcza, ponieważ struktura rynku siarki jest problemem nie do rozwiązania..."
Ten cytat jest bardzo trafny — i dobrze, że Pan go przywołuje, bo pokazuje coś, co w analizach strategicznych pojawia się rzadko: wojna w XXI wieku jest w gruncie rzeczy konfliktem o łańcuchy chemiczne.
Źródło, które Pan cytuje — Modern War Institute at West Point — próbuje właśnie pokazać ten „ukryty poziom” logistyki wojskowej.
[...]
4. Najciekawsza teza z tego tekstu
Moim zdaniem najważniejsze zdanie w tym artykule brzmi:
„Struktura rynku siarki jest problemem nie do rozwiązania.”
Dlaczego?
Bo siarka nie jest produkowana „dla niej samej”.
Powstaje jako produkt uboczny rafinacji ropy i gazu.
Czyli:
jeśli spada transport ropy
→ spada odzysk siarki
→ spada produkcja kwasu siarkowego.
To oznacza, że nie można łatwo „zwiększyć produkcji”, jak w przypadku wielu innych surowców.
5. Publicystyczna pointa, która dobrze pasuje do Pana bloga
W klasycznej geopolityce mówiło się o:
-
ropie,
-
cieśninach morskich,
-
armiach.
Tymczasem rzeczywistość XXI wieku wygląda inaczej.
Nowoczesna potęga militarna zaczyna się nie w fabryce czołgów, lecz w instalacji chemicznej produkującej kwas siarkowy.
Dlatego cieśnina Strait of Hormuz jest jednocześnie:
-
wąskim gardłem energii,
-
wąskim gardłem chemii przemysłowej,
-
a w konsekwencji także wąskim gardłem zdolności militarnych...
Sunday, March 15, 2026
…something they do not write about and do not say on television — a casual note at the end of another weekend
Iran’s blocking of the Strait of Hormuz is usually described in the simplest possible terms: roughly 20% of global oil and gas supplies pass through that narrow waterway.
That is true.
But it is also only half the story.
Depending on the source, the same chokepoint carries roughly 30–50% of global sulfur supplies. What that means for the Western industrial economy is less obvious. So perhaps, instead of me explaining it, let the following exchange do the job for the accidental reader of this blog.
AI
It can be explained quite simply, because sulfur is one of those resources industrial civilisation rarely talks about—until it starts to run short.
First, one basic point.
1. Sulfur is not “just another commodity”
In reality, it is a systemic resource.
More than 90% of the world’s sulfur is produced as a by-product of oil and gas refining.
Roughly 60% of global production is consumed by the fertiliser industry.
Sulfur is used to produce sulfuric acid, the most widely used industrial chemical in the world.
In industrial chemistry there is even an informal rule:
The level of sulfuric-acid production is one of the best indicators of how industrialised an economy is.
Why?
Because without it, much of modern industry simply does not function.
2. What sulfur is actually used for
Agriculture — in other words, food
Around 60% of global sulfur goes into phosphate fertilisers.
The chain is simple:
sulfur → sulfuric acid → phosphate fertilisers → crop yields
Without that:
grain production falls
food prices rise
shortages appear.
Disruptions to sulfur supply therefore strike fertiliser and food markets almost immediately.
Metallurgy
Sulfuric acid is used to extract metals from ores through acid leaching, including:
copper
nickel
cobalt
uranium.
Without sulfur, problems begin to appear in the supply of metals needed for:
electrical transformers
energy infrastructure
batteries.
Electronics and semiconductors
Sulfur and its derivatives are essential in:
microprocessor manufacturing
etching silicon wafers
semiconductor chemistry.
That is the 21st-century supply chain.
Industrial chemistry
Sulfur is also used in the production of:
detergents
synthetic fibres
pharmaceuticals
batteries
rubber (vulcanisation of tyres).
In other words, it runs the gamut from antibiotics to car tyres.
3. Why the Strait of Hormuz matters
The world associates the Strait of Hormuz with oil.
But that is only part of the story.
Through this narrow passage normally flow:
roughly 20% of the world’s oil
roughly half of global sulfur trade
The reason is straightforward: the largest sulfur-recovery installations sit next to the giant oil and gas fields of the Persian Gulf.
4. Why the West is particularly vulnerable
The paradox is that sulfur is a by-product of fossil fuels.
The more oil and gas you refine → the more sulfur you obtain.
But:
Europe has reduced refining capacity,
much chemical production has moved to Asia,
supply is concentrated in only a few regions.
Which means that disruption of a single maritime route can trigger a cascade across multiple industries.
5. In short
The problem is not merely more expensive petrol.
The problem is that shortages begin simultaneously in:
fertilisers → food
metals → energy and electronics
semiconductors
industrial chemistry.
In short:
oil powers the economy, but sulfur sustains its chemistry.
And modern civilisation is, at its core, a chemical system.
The mechanism is surprisingly simple—and therefore alarming.
Oil acts in the economy like fuel.
Sulfur acts like a reagent.
And without a reagent, the chemical process simply stops.
1. The critical point: sulfuric acid
The whole story begins with a single compound:
sulfuric acid (H₂SO₄).
It is the most widely produced chemical substance in the world, made almost entirely from sulfur.
Why so much of it?
Because sulfuric acid is a universal “reaction opener” in industrial chemistry.
2. Agriculture — the key chain reaction
Its most important use is in phosphate fertilisers.
The process looks like this:
phosphate rock
sulfuric acid
→ phosphoric acid
→ phosphate fertilisers (DAP, MAP)
Without sulfuric acid, phosphorus in mineral rock is not available to plants.
That means that without sulfur one cannot produce:
phosphate fertilisers
parts of nitrogen fertiliser systems
sulfur-based soil additives.
In other words, three pillars of modern agriculture.
3. Why the consequences appear quickly
Here lies the key difference between oil and sulfur.
Oil
Economies possess:
strategic reserves
refinery inventories
the ability to ration.
The system can operate for months.
Fertilisers
Production runs on a seasonal cycle.
Factories operate continuously and inventories are relatively small.
If sulfur disappears:
sulfuric-acid plants stop
fertiliser production halts
farmers receive no fertiliser before planting season.
And the season cannot be postponed.
Plants do not wait for ships.
4. The cascading effect
After a single season without sufficient fertiliser:
grain yields fall
feed production declines
meat prices rise
food prices climb.
This mechanism appears after just one growing cycle.
Agricultural economists sometimes put it bluntly:
A fertiliser shortage destabilises the food system faster than a fuel shortage.
5. Why Hormuz matters again
The Persian Gulf region is one of the world’s largest sulfur producers because:
oil and gas production is enormous
these hydrocarbons contain high sulfur content.
Refineries recover sulfur in enormous quantities.
It is then exported by ship.
If transport through the Strait of Hormuz stops:
oil exports stop
sulfur exports stop as well.
Which implies potential problems for:
the fertiliser industry
chemical manufacturing
metallurgy.
A useful one-sentence summary
Oil powers the global economy; sulfur sustains its chemistry. Without chemistry there are no fertilisers, without fertilisers there are no harvests, and without harvests societies do not remain stable.
A further observation
In economic history there exists a curious “civilisational indicator.”
It tells more about industrial capacity than GDP or steel output.
That indicator is the production of sulfuric acid.
A final addition
Allow me to add something from the Modern War Institute at West Point.
In a recent analysis the institute notes that the current sulfur shock quickly becomes a copper problem, and the copper problem in turn threatens military readiness.
Their internal review of budget documents, defence-security reports and industry sources suggests that more than thirty tonnes of copper would be required merely to replace two major American radar systems destroyed in Bahrain and Qatar—without counting thousands of additional kilograms needed to repair damaged communications equipment, sensors and radar systems across Jordan, Kuwait, Saudi Arabia and the UAE.
The same logistical logic applies to nickel and cobalt, both heavily dependent on sulfuric-acid processing—particularly high-pressure acid leaching used to extract them from laterite ores.
These materials are essential not only for high-temperature jet-engine alloys but also for lithium-ion batteries powering drones and tactical electronics.
Semiconductors push the dependence even further.
Ultra-high-purity sulfuric acid is required to clean and etch silicon wafers used in advanced microchips, affecting everything from the avionics of the Lockheed Martin F-35 Lightning II to guidance systems in modern interceptors and missiles.
Disruptions in sulfur supply therefore represent more than a mining issue. They constitute a potential threat to the entire digital and computational architecture of modern armed forces.
Yet even recognising these dependencies may not solve the problem.
As the article concludes, the structure of the sulfur market itself may prove extraordinarily difficult to fix.
A final reflection
Classical geopolitics spoke of:
oil,
straits,
and armies.
But the geopolitics of the twenty-first century looks slightly different.
Modern military power begins not in the tank factory but in the chemical plant producing sulfuric acid.
Which is why the Strait of Hormuz is simultaneously:
a bottleneck of energy,
a bottleneck of industrial chemistry,
and therefore a bottleneck of military capability itself.
