Or, a note on the absence of Empress VDL
There are events that change the world.
And there are events that change the way the world will look ten, twenty, or thirty years from now.
We usually recognise the latter only when their consequences have already become facts.
Yet right now, almost before our eyes, new configurations of security and interests are taking shape.
Turkey, Saudi Arabia, and Pakistan have concluded a defence agreement.
Syria, instead of expelling Russia, has reached an agreement with Moscow on a new formula for its presence.
Russia therefore remains in Syria.
Not on the old terms.
But it remains.
And so a question arises, perhaps more important than all the others:
Where is Europe in all this?
I am not asking about the European Union as the world's largest regulatory bloc.
I am not asking about the number of officials employed by the European Commission.
I am not even asking how many times a day the phrase “strategic autonomy” is used in Brussels.
I am asking something much simpler:
When a new security architecture for Eurasia and the Middle East is being shaped, does anyone actually have to make room for Europe at the table?
And here, at the provincial counter of the “Ptyś” bar, the problem begins.
Because a great power is not a great power simply because it considers itself one.
A great power is one when others have to take it into account.
Meanwhile, Turkey is talking to Saudi Arabia and Pakistan.
Syria is talking to Russia.
Russia is talking to Syria.
The Gulf states are pursuing their own security policies.
Pakistan is pursuing its own strategic interests.
Turkey, while remaining a member of NATO, is simultaneously building its own regional security architecture.
And Europe?
Europe discusses.
Europe regulates.
Europe warns.
Europe declares.
Europe imposes sanctions.
Europe prepares another strategy.
Europe is remarkably active.
It is just somehow absent from the places where others are actually arranging reality.
And that is a fundamental distinction.
One can, of course, say:
“The European Union is not a party to these particular agreements.”
Indeed.
But that is precisely the point.
If, over the coming decades, a new security system is going to take shape from the Mediterranean to the Persian Gulf, from Turkey to Pakistan, while Europe remains primarily its observer, commentator and paymaster, it will be difficult to claim later that Europe was one of its architects.
And yet Europe would like to be a great power.
Preferably a regulatory great power.
Perhaps even an empire.
And here enters our Empress VDL.
This is not about Ursula von der Leyen as a person.
It is about a symbol.
About the European conviction that if we have a huge market, a common currency, a Commission, a Parliament, hundreds of directives, and the ability to regulate almost everything, then the world ought to treat us as a power.
The world, however, has its own rather brutal definition.
Power is the ability to influence the behaviour of others when things really become dangerous.
So the question is not:
“Is Europe wealthy?”
It is.
Nor is it:
“Is Europe economically important?”
It is.
Nor even:
“Does Europe have potential?”
It does.
The question is:
“Is Europe participating in shaping the rules of the security system of the world that is now emerging?”
And here the answer becomes considerably less comfortable.
Perhaps this is precisely why the events of the past few days are more interesting than they appear at first glance.
Not because one new alliance has emerged.
Not because Russia has remained in Syria.
But because more and more states are beginning to build their security without asking Europe for permission.
And if this process becomes entrenched over the coming years, Europe may one day discover something genuinely unpleasant:
that the world did not throw it out from any table.
It simply stopped inviting it.
And then all that will remain is for Europe to regulate the menu.
On the Margin
This piece was written on the margin of an analysis by Usaid Siddiqui, published by Al Jazeera on August 10, 2026:
“‘They need each other’: What’s behind the new Syria-Russia accord?”
Who is still present at the tables where the future of the world is now being arranged — and who is not?
This text is therefore not so much a commentary on the Syrian-Russian agreement itself as an attempt to read its significance within the broader context of the global realignment now taking place.
Or, put more simply:
a note written at the provincial counter of the “Ptyś” bar, on the margin of someone else’s analysis.
____________________________________________
Mocarstwo, którego nie ma przy stole
Czyli rzecz o nieobecności imperatorowej VDL
Są wydarzenia, które zmieniają świat.
I są takie, które zmieniają sposób, w jaki świat będzie wyglądał za dziesięć, dwadzieścia czy trzydzieści lat.
O tych drugich zwykle dowiadujemy się dopiero wtedy, kiedy ich konsekwencje stają się faktem.
Tymczasem właśnie teraz, niemal na naszych oczach, układają się nowe konfiguracje bezpieczeństwa i interesów.
Turcja, Arabia Saudyjska i Pakistan zawierają porozumienie obronne.
Syria, zamiast wyrzucić Rosję, uzgadnia z nią nową formułę jej obecności.
Rosja pozostaje więc w Syrii.
Nie na dawnych zasadach.
Ale pozostaje.
I oto pojawia się pytanie może ważniejsze od wszystkich pozostałych:
Gdzie w tym wszystkim jest Europa?
Nie pytam o Unię Europejską jako największy blok regulacyjny świata.
Nie pytam o liczbę urzędników Komisji Europejskiej.
Nie pytam nawet o to, ile razy w ciągu dnia w Brukseli użyto określenia „strategiczna autonomia”.
Pytam o coś znacznie prostszego:
czy ktokolwiek, układając właśnie nową architekturę bezpieczeństwa Eurazji i Bliskiego Wschodu, musi przy swoim stole zrobić miejsce dla Europy?
I tutaj, przy prowincjonalnym kontuarze baru „Ptyś”, zaczyna się problem.
Bo mocarstwo nie jest mocarstwem dlatego, że samo siebie za takie uważa.
Mocarstwo jest nim wtedy, kiedy inni muszą się z nim liczyć.
A tymczasem Turcja rozmawia z Arabią Saudyjską i Pakistanem.
Syria rozmawia z Rosją.
Rosja rozmawia z Syrią.
Państwa Zatoki prowadzą własną politykę bezpieczeństwa.
Pakistan prowadzi własną politykę strategiczną.
Turcja, będąc członkiem NATO, buduje jednocześnie własną regionalną architekturę.
A Europa?
Europa dyskutuje.
Europa reguluje.
Europa ostrzega.
Europa deklaruje.
Europa nakłada sankcje.
Europa przygotowuje kolejną strategię.
Europa jest niezwykle aktywna.
Tylko jakoś nie ma jej tam, gdzie inni właśnie układają rzeczywistość.
I to jest różnica fundamentalna.
Bo można oczywiście powiedzieć:
„Unia Europejska nie jest stroną tych konkretnych porozumień”.
Owszem.
Tylko że właśnie o to chodzi.
Jeżeli przez najbliższe dziesięciolecia kształtować się będzie nowy system bezpieczeństwa od Morza Śródziemnego po Zatokę Perską, od Turcji po Pakistan, a Europa będzie przede wszystkim jego obserwatorem, komentatorem i płatnikiem — to trudno będzie później twierdzić, że była jednym z jego architektów.
A przecież Europa chciałaby być mocarstwem.
Najlepiej — mocarstwem regulacyjnym.
Może nawet imperium.
I tutaj pojawia się nasza imperatorowa VDL.
Nie chodzi o panią von der Leyen jako osobę.
Chodzi o symbol.
O europejskie przekonanie, że skoro mamy wielki rynek, wspólną walutę, Komisję, Parlament, setki dyrektyw i zdolność do regulowania niemal wszystkiego, to świat powinien traktować nas jak potęgę.
Tyle że świat ma na tę sprawę własną, dość brutalną definicję.
Potęga to zdolność wpływania na zachowanie innych wtedy, kiedy naprawdę robi się niebezpiecznie.
A więc pytanie nie brzmi:
„Czy Europa jest bogata?”
Jest.
Nie brzmi:
„Czy Europa jest ważna gospodarczo?”
Jest.
Nie brzmi nawet:
„Czy Europa ma potencjał?”
Ma.
Pytanie brzmi:
„Czy Europa uczestniczy w układaniu zasad bezpieczeństwa świata, który właśnie nadchodzi?”
I tutaj odpowiedź zaczyna być zdecydowanie mniej komfortowa.
Być może właśnie dlatego wydarzenia ostatnich dni są ciekawsze, niż wydają się na pierwszy rzut oka.
Nie dlatego, że powstał jeden nowy sojusz.
Nie dlatego, że Rosja pozostała w Syrii.
Lecz dlatego, że coraz więcej państw zaczyna budować swoje bezpieczeństwo bez pytania Europy o zgodę.
A jeżeli proces ten będzie się utrwalał przez kolejne lata, Europa może któregoś dnia odkryć rzecz naprawdę nieprzyjemną:
że świat nie wyrzucił jej z żadnego stołu.
Po prostu przestał ją zapraszać.
I wtedy pozostanie jej już tylko regulować menu.
Na marginesie
Ten zapis powstał na marginesie analizy Usaida Siddiquiego, opublikowanej 10 sierpnia 2026 roku przez Al Jazeerę:
“‘They need each other’: What’s behind the new Syria-Russia accord?”
Autor analizuje pragmatyczne przeformułowanie stosunków syryjsko-rosyjskich po upadku Baszara al-Assada. I właśnie owo „they need each other” stało się dla mnie punktem wyjścia do postawienia pytania nieco innego:
kto jeszcze jest obecny przy stołach, przy których właśnie układa się przyszłość świata — i kogo przy tych stołach nie ma?
Ten tekst jest więc nie tyle komentarzem do samego porozumienia syryjsko-rosyjskiego, ile próbą odczytania jego znaczenia w szerszym kontekście dokonujących się właśnie globalnych przetasowań.
Albo, mówiąc prościej:
zapis znad prowincjonalnego kontuaru baru „Ptyś”, powstały na marginesie cudzej analizy.
