Two Trillion Euros Sounds Like an Answer Only If We Have Forgotten the Question
Author: T.L., in collaboration with ChatGPT AI
Reading POLITICO’s take on the six issues that are supposed to shape Ursula von der Leyen’s political legacy, I noticed something that, after a few paragraphs, begins to sound almost like a refrain.
Rebuild.
Europe must rebuild itself.
Rebuild its industry. Its competitiveness. Its security. Its capacity to act on its own.
Sounds reasonable. Of course it must.
Except that after a while, a question arises — one that POLITICO does not seem particularly interested in emphasizing:
who will sell Europe — and will they necessarily want to — what Europe needs in order to rebuild?
Because Europe’s problem today is not that Brussels is incapable of producing yet another strategic document. The problem is that Europe has lost part of the material foundations of its own power.
For decades, a model operated that, from today’s European perspective, looks almost like a political fantasy: Russian energy, Chinese manufacturing, American technology and American security — with European regulation presiding over the whole arrangement.
The model was convenient.
And that is precisely why it seemed for so long to be the natural state of the world.
Until it wasn’t.
Russia ceased to be a reliable energy supplier. China ceased to be merely the world’s factory and became its competitor. The United States is increasingly expecting Europeans to pay for their own security. And globalization has reminded us that “interdependence” is sometimes just an elegant word for a situation in which one side can press the right button while the other discovers that it no longer has a button of its own.
And then the European slogan appears:
strategic autonomy.
It sounds even better than “rebuild.”
Except that autonomy has one rather old-fashioned characteristic: you have to possess something from which you can be independent.
So it is not enough to say that Europe will rebuild its industry without answering the question of what that industry will actually live on. It needs energy. It needs raw materials. It needs technology, people and supply chains. And a substantial part of all these things now lies beyond Europe’s control.
And here we reach the most interesting assumption underlying the whole story.
POLITICO seems to be writing about a world in which Europe simply decides to rebuild itself, while the rest of the world supplies whatever Europe needs to make that happen.
Meanwhile, the rest of the world has plans of its own.
Norway sells energy to Europe, but it conducts Norwegian energy policy.
Qatar sells gas, but it is not Europe’s Ministry of Energy.
Countries possessing strategic resources increasingly want not merely to extract them, but to control their processing and the value added they generate.
And China certainly did not build its position in the global economy so that it could now help Europe rebuild an industrial base capable of competing with China — by supplying it with cheap raw materials and technology.
And this is no longer about what might happen.
It has already happened.
The world understood long ago that energy, raw materials, technology and supply chains are instruments of political power.
Europe is discovering this truth at roughly the same moment it is discovering that regaining a position once lost is rather more difficult than losing it.
Fortunately, there is still the budget.
Or rather, almost two trillion euros.
The European Commission has proposed a budget approaching €2 trillion for 2028–2034. It is supposed to help Europe confront, all at once, economic competition, defence needs, the energy transition, climate change and the rest of the problems contemporary Europe has managed to collect in a single basket.
Reading that figure, I thought:
it might just as well have been four trillion.
Or eight.
Or sixteen.
Why not?
If the problem is simply a shortage of money, then surely a larger number should solve a larger problem.
Except that money has one rather irritating property.
It is not energy.
It is not a raw material.
It is not a factory.
It is not technology.
And most importantly — it is not time, which Europe cannot recover for any number of trillions.
What is more, the rest of the world has no obligation whatsoever to help Europe recover its former standard of living — and it is difficult to blame the world for that.
It was Europe that made the cardinal miscalculation. Not China. Not Russia. Not India.
And so, in such circumstances, there is really only one thing left to announce:
rebuild Europe.
Perhaps this is precisely where the most important problem with the POLITICO article lies.
Not in the fact that its authors want to rebuild Europe.
That, in itself, is perfectly reasonable.
The problem is that the article treats “rebuilding” almost as an administrative decision.
As if all that were required was to agree on priorities, find the money and launch the appropriate programmes.
But economic power is not a European Commission project.
It is the result of possessing energy, resources, technology, industry, capital, people, infrastructure and — above all — time, time and... continuum.
And Europe no longer has enough of that today, nor does it have anywhere to buy it — not for any number of trillions.
That is why the question of Ursula von der Leyen’s legacy should be posed differently from the way POLITICO poses it.
Not:
How much money did she allocate to rebuilding Europe?
Not:
How many new strategies did she create?
And not even:
How ambitiously did she define European autonomy?
But:
under her leadership, does Europe still hold the power to regain control over even part of the material foundations of its own power?
Because if it does not, “strategic autonomy” will remain an elegant term for strategic dependence, while “rebuild” will be the name of a project whose most important building materials Europe must seek outside its own house.
And the two trillion euros?
Yes.
It is an enormous sum.
But two trillion euros sounds like an answer only if we have forgotten what the question was.
____________________________________________
Dwa biliony euro brzmią jak odpowiedź tylko wtedy, gdy nie pamięta się pytania
autor T.L przy współprac z ChatGPT AI
Czytając tekst POLITICO o sześciu problemach, które mają zadecydować o politycznym dziedzictwie Ursuli von der Leyen, zauważyłem coś, co po kilku akapitach zaczyna działać niemal jak refren.
Rebuild.
Europa musi się odbudować.
Odbudować przemysł. Konkurencyjność. Bezpieczeństwo. Zdolność do samodzielnego działania.
Brzmi rozsądnie. Oczywiście, że trzeba.
Tylko że po chwili pojawia się pytanie, którego POLITICO jakoś szczególnie nie eksponuje:
kto sprzeda i czy na pewno Europie to, czego ona potrzebuje do odbudowy?
Bo problem Europy nie polega dziś na tym, że Bruksela nie potrafi napisać kolejnego dokumentu strategicznego. Problem polega na tym, że Europa utraciła część materialnych podstaw własnej potęgi.
Przez dziesięciolecia działał model, który z perspektywy dzisiejszej Europy wygląda niemal jak polityczna fantazja: rosyjska energia, chińska produkcja, amerykańska technologia i amerykańskie bezpieczeństwo, a nad tym wszystkim europejska regulacja.
Model był wygodny.
I właśnie dlatego tak długo wydawał się naturalnym stanem świata.
Aż przestał nim być.
Rosja przestała być bezpiecznym dostawcą energii. Chiny przestały być jedynie fabryką świata i stały się jego konkurentem. Stany Zjednoczone coraz wyraźniej oczekują od Europejczyków, aby sami płacili za własne bezpieczeństwo. Globalizacja zaś przypomniała sobie, że „współzależność” jest tylko eleganckim słowem na określenie sytuacji, w której jedna strona może nacisnąć odpowiedni przycisk, a druga odkrywa, że nie ma już własnego.
I wtedy pojawia się europejskie hasło:
strategic autonomy.
Brzmi jeszcze lepiej niż „rebuild”.
Tyle że autonomia ma pewną dość staromodną cechę: trzeba posiadać coś, od czego można być niezależnym.
Nie wystarczy więc powiedzieć, że Europa odbuduje przemysł, nie odpowiadając na pytanie, z czego ten przemysł będzie żył. Potrzebuje energii. Potrzebuje surowców. Potrzebuje technologii, ludzi i łańcuchów dostaw. A znaczna część tych rzeczy znajduje się dziś poza europejską kontrolą.
I tu dochodzimy do najbardziej interesującego założenia całej tej opowieści.
POLITICO zdaje się pisać o świecie, w którym Europa po prostu postanawia się odbudować, a reszta świata dostarcza jej potrzebnych elementów.
Tymczasem reszta świata ma własne plany.
Norwegia sprzedaje Europie energię, ale prowadzi norweską politykę energetyczną.
Katar sprzedaje gaz, ale nie jest europejskim ministerstwem energetyki.
Państwa posiadające surowce coraz częściej chcą nie tylko je wydobywać, ale również kontrolować ich przetwarzanie i wartość dodaną.
A Chiny z pewnością nie zbudowały swojej pozycji po to, aby teraz za pomocą tanich surowców i technologii pomóc Europie odbudować przemysł, który będzie z nimi konkurował.
I nie chodzi już nawet o to, co może się wydarzyć.
To już się wydarzyło.
Świat dawno zrozumiał, że energia, surowce, technologia i łańcuchy dostaw są narzędziami siły politycznej.
Europa odkrywa tę prawdę mniej więcej w tym samym momencie, w którym odkrywa, że odzyskanie utraconej pozycji jest trochę trudniejsze niż jej utrata.
Na szczęście jest jeszcze budżet.
A właściwie prawie dwa biliony euro.
Komisja Europejska zaproponowała na lata 2028–2034 budżet sięgający niemal 2 bilionów euro. Ma on pomóc Europie sprostać jednocześnie konkurencji gospodarczej, potrzebom obronnym, transformacji energetycznej, zmianom klimatycznym i całej reszcie problemów, które współczesna Europa zdołała zgromadzić w jednym koszyku.
Czytając tę liczbę, pomyślałem:
równie dobrze mogłoby być cztery biliony.
Albo osiem.
Albo szesnaście.
Dlaczego nie?
Jeżeli problemem jest niedostatek pieniędzy, to przecież większa liczba powinna rozwiązać większy problem.
Tylko że pieniądze mają pewną irytującą właściwość.
Nie są energią.
Nie są surowcem.
Nie są fabryką.
Nie są technologią.
I co najważniejsze — nie są czasem, którego Europa nie odzyska za żadne biliony.
Co więcej — świat nie ma najmniejszego obowiązku pomagać jej w odzyskaniu dawnego standardu życia i trudno mieć za to do świata pretensje.
To Europa popełniła kardynalny błąd w rachubie. Nie Chiny. Nie Rosja. Nie Indie.
I faktycznie, w takiej sytuacji można już tylko ogłosić:
rebuild Europe.
Być może właśnie tutaj znajduje się najważniejszy problem z tekstem POLITICO.
Nie w tym, że jego autorzy chcą odbudować Europę.
To akurat jest całkiem rozsądne.
Problem w tym, że tekst traktuje „odbudowę” niemal jak decyzję administracyjną.
Jakby wystarczyło uzgodnić priorytety, znaleźć pieniądze i uruchomić odpowiednie programy.
Tymczasem potęga gospodarcza nie jest projektem Komisji Europejskiej.
Jest rezultatem posiadania energii, zasobów, technologii, przemysłu, kapitału, ludzi, infrastruktury i — przede wszystkim — czasu, czasu i... kontinuum
A Europa właśnie tego już dziś nie ma i za żadne biliony nie ma gdzie tego kupić.
Dlatego pytanie o dziedzictwo Ursuli von der Leyen powinno być postawione inaczej niż robi to POLITICO.
Nie:
ile pieniędzy przeznaczyła na odbudowę Europy?
Nie:
ile nowych strategii stworzyła?
I nawet nie:
jak ambitnie zdefiniowała europejską autonomię?
Lecz:
czy Europa za jej rządów władna jest odzyskać kontrolę nad choćby częścią materialnych warunków własnej potęgi?
Bo jeśli nie, to „strategic autonomy” pozostanie eleganckim określeniem strategicznej zależności, a „rebuild” — nazwą projektu, którego najważniejszych materiałów budowlanych Europa musi szukać poza własnym domem.
A dwa biliony euro?
Owszem.
To ogromna suma.
Tylko że dwa biliony euro brzmią jak odpowiedź wyłącznie wtedy, gdy wcześniej zapomni się, jakie było pytanie.
