Pływająca puszka sardynek, czyli nadwiślański lotniskowiec
W Gdyni ochrzczono „Wichra”, pierwszą z trzech fregat programu „Miecznik”.
Spojrzałem.
I rzeczywiście: robi wrażenie.
Tyle że zobaczyłem przede wszystkim bardzo dużą pływającą puszkę sardynek.
Tyle że sardynek jeszcze w niej nie ma.
Nie jest to żart z polskiego przemysłu stoczniowego. Przeciwnie. Sam fakt, że w Gdyni powstaje fregata tej wielkości, jest niewątpliwym osiągnięciem przemysłowym. Możemy być z tego dumni. Możemy również uznać, że odbudowa kompetencji stoczniowych ma wartość strategiczną, której nie da się sprowadzić do ceny jednego okrętu.
Ale budowa okrętu nie jest jeszcze budową potęgi morskiej.
Kadłub jest tylko początkiem. Potęga bojowa znajduje się w systemach wykrywania, dowodzenia, łączności, uzbrojeniu, obronie przeciwlotniczej i przeciwrakietowej, wojnie elektronicznej, zapasach amunicji, wyszkoleniu załóg, logistyce, infrastrukturze i przede wszystkim w zdolności całego systemu do prowadzenia wojny.
Dlatego między zdaniem:
„Polska potrafi zbudować fregatę”
a zdaniem:
„Polska zbudowała potęgę zbrojeniową”
znajduje się przepaść.
I właśnie tę przepaść próbuje przykryć polityczna scenografia.
Szczególnie interesujące było wystąpienie wiceminister obrony Magdaleny Sobkowiak-Czarneckiej. Przypomniała o konieczności zgody ponad podziałami, pochwaliła finansowanie „Ratownika” z europejskiego mechanizmu SAFE i wskazała „Miecznika” jako przykład ciągłości działań kolejnych rządów. (Gov.pl)
Nie mam nic przeciwko zgodzie.
Mam natomiast pewien problem z sytuacją, w której zgoda staje się argumentem zastępującym pytanie o sens, koszt i proporcje.
Bo przecież można zgadzać się co do tego, że Polska potrzebuje silnej armii, a jednocześnie pytać, czy właśnie trzy fregaty są najlepszym sposobem wydania 15 miliardów złotych.
Można być zwolennikiem polskiego przemysłu obronnego i jednocześnie pytać, ile rzeczywistej zdolności bojowej kupujemy za każdą wydaną złotówkę.
Można również uważać Rosję za zagrożenie i jednocześnie pytać, przed jakim konkretnie scenariuszem ma nas chronić „Wicher”.
To nie jest brak patriotyzmu.
To jest właśnie obowiązek myślenia.
Ministerialna osoba z macicą
A skoro współczesna nowomowa nauczyła nas, że człowieka można – zależnie od kontekstu – opisywać jako „osobę z macicą”, postanowiłem potraktować tę zasadę konsekwentnie.
Magdalena Sobkowiak-Czarnecka pozostanie więc w tym tekście ministerialną osobą z macicą.
Nie dlatego, że nie wiem, iż jest kobietą.
Właśnie dlatego, że wiem, iż jest kobietą, a mimo to współczesny język politycznej inkluzywności uznał, że w pewnych sytuacjach można człowieka opisywać przede wszystkim przez jego anatomię.
Skoro można, to można.
Niech więc będzie ministerialna osoba z macicą.
I niechże ta osoba spojrzy razem ze mną na „Wichra”.
Ja patrzę.
Widzę fregatę.
Widzę ogrom pracy, techniki, pieniędzy i ambicji.
Ale nie widzę jeszcze potęgi.
Widzę możliwość przyszłej potęgi.
To zasadnicza różnica.
Nadwiślański lotniskowiec
Można oczywiście dalej podnosić poprzeczkę retoryki.
Jeżeli w Polsce fregata staje się dowodem, że „będziemy morską potęgą”, to za chwilę zapewne okaże się, że mamy również nadwiślańskie lotniskowce.
Nie dlatego, że posiadają lotnictwo pokładowe.
Po prostu dlatego, że w polskiej polityce skala przedmiotu zaczyna zastępować skalę jego znaczenia.
Duży okręt – wielka potęga.
Duży kontrakt – wielka modernizacja.
Duży budżet – wielkie bezpieczeństwo.
Dużo słów o zgodzie – wielka zgoda.
Tymczasem wojna nie jest konkursem rozmiarów kadłubów ani konkursem konferencyjnych deklaracji.
Wojna sprawdza system.
I dlatego znacznie bardziej od uroczystego chrztu „Wichra” interesuje mnie odpowiedź na kilka prostych pytań:
Ile takich okrętów będzie rzeczywiście zdolnych do walki?
Jak długo będą mogły prowadzić działania?
Czym będą uzbrojone?
Jak będą chronione?
Jak będą współdziałały z lotnictwem, rakietami, okrętami podwodnymi, rozpoznaniem i systemami bezzałogowymi?
I przede wszystkim: co przeciwnik będzie musiał zmienić w swoim planowaniu dlatego, że te trzy fregaty rzeczywiście istnieją?
Dopiero odpowiedzi na te pytania pozwalają mówić o odstraszaniu.
Reszta jest polityczną scenografią.
Zgoda – tak. Ale nie zamiast rozumu.
W jednym natomiast przyznaję ministerialnej osobie z macicą rację.
Zgoda ponad podziałami dla bezpieczeństwa państwa jest potrzebna.
Tylko że zgoda nie oznacza obowiązku zachwycania się każdym przedsięwzięciem, które państwo realizuje.
Przeciwnie.
W sprawach bezpieczeństwa zgoda powinna oznaczać również zgodę na zadawanie niewygodnych pytań.
Bo demokracja nie polega na tym, że kiedy polityk pokazuje nam wielki okręt, wszyscy zgodnie wołamy:
„Jaka potęga!”
Demokracja polega również na tym, że ktoś może odpowiedzieć:
„Ładny. A teraz pokażcie mi, co naprawdę potrafi.”
I dlatego, kiedy ponownie spojrzałem na „Wichra”, nadal widziałem to samo:
pływającą puszkę sardynek.
Tylko że tym razem zacząłem się zastanawiać, kiedy i czym zostanie napełniona.
Bo dopiero wtedy będzie można sprawdzić, czy mamy okręt wojenny, czy tylko bardzo kosztowny dowód na to, że Polska potrafi budować duże metalowe przedmioty.
A od tego do morskiej potęgi droga jest jeszcze bardzo daleka.
____________________________________
A Floating Sardine Can, or the Vistula’s Very Own Aircraft Carrier
In Gdynia, the “Wicher,” the first of three frigates of the “Miecznik” programme, was christened. On the occasion, we were told that Poland is capable of building military power, that agreement across political divisions allows us to achieve more, that continuity between successive governments produces results, and that anyone who doubts Poland’s ability to build its own strength should simply look at the ship standing behind the podium. The programme of three frigates is currently officially valued at around PLN 15 billion.
I looked.
And indeed: it is impressive.
Except that what I saw was primarily a very large floating sardine can.
Only there are no sardines in it yet.
This is not a joke about the Polish shipbuilding industry. Quite the opposite. The very fact that a frigate of this size is being built in Gdynia is undoubtedly an industrial achievement. We may be proud of it. We may also regard the restoration of shipbuilding capabilities as a strategic asset whose value cannot be reduced to the price of a single vessel.
But building a warship is not yet building a naval power.
The hull is only the beginning. Combat power resides in detection systems, command and control, communications, weapons, air and missile defence, electronic warfare, ammunition stocks, trained crews, logistics, infrastructure, and, above all, in the ability of the entire system to wage war.
That is why there is an enormous gulf between saying:
“Poland can build a frigate”
and saying:
“Poland has built a military power.”
And it is precisely that gulf that political stagecraft attempts to conceal.
A Ministerial Person with a Uterus
The statement by Deputy Defence Minister Magdalena Sobkowiak-Czarnecka was particularly interesting. She spoke of the need for agreement across political divisions, praised the financing of the “Ratownik” programme through the European SAFE mechanism, and presented “Miecznik” as an example of continuity between successive governments.
I have nothing against agreement.
What I do have a problem with is a situation in which agreement becomes an argument replacing questions about purpose, cost and proportion.
One can agree that Poland needs a strong military while still asking whether three frigates are the best way to spend PLN 15 billion.
One can support the Polish defence industry while still asking how much actual combat capability we are buying for each złoty spent.
One can also regard Russia as a threat while asking what specific scenario the “Wicher” is actually supposed to deter.
That is not a lack of patriotism.
That is the obligation to think.
And since contemporary linguistic fashion has taught us that, depending on the context, a human being may be described as a “person with a uterus,” I decided to apply that principle consistently.
Magdalena Sobkowiak-Czarnecka will therefore remain, in this text, a ministerial person with a uterus.
Not because I do not know that she is a woman.
Quite the opposite. I know perfectly well that she is a woman, yet contemporary language of political inclusivity has decided that, in certain circumstances, a person may be described primarily through their anatomy.
If it can be done, then it can be done.
So let her be a ministerial person with a uterus.
And let that person look at the “Wicher” together with me.
I am looking.
I see a frigate.
I see enormous amounts of work, technology, money and ambition.
But I do not yet see a power.
I see the possibility of future power.
That is a fundamental difference.
The Vistula’s Very Own Aircraft Carrier
One can, of course, raise the rhetorical stakes.
If in Poland a frigate is becoming proof that “we are going to become a naval power,” then sooner or later it will probably turn out that we also have Vistula aircraft carriers.
Not because they carry naval aviation.
Simply because in Polish politics, the physical scale of an object is beginning to replace the scale of its actual significance.
A large warship – great power.
A large contract – great modernisation.
A large budget – great security.
Many words about unity – great unity.
Meanwhile, war is not a competition in hull size, nor a competition in conference declarations.
War tests systems.
And that is why I am much more interested than in the ceremonial christening of the “Wicher” in answers to a few simple questions:
How many of these ships will actually be combat-ready?
How long will they be able to conduct operations?
What will they be armed with?
How will they be protected?
How will they operate together with aircraft, missiles, submarines, reconnaissance assets and unmanned systems?
And above all: what will the enemy have to change in its planning because these three frigates actually exist?
Only the answers to these questions allow us to speak seriously about deterrence.
The rest is political stagecraft.
Agreement – Yes. But Not Instead of Reason.
On one point, however, I agree with the ministerial person with a uterus.
Agreement across political divisions on matters of national security is necessary.
But agreement does not mean that we are obliged to admire every undertaking carried out by the state.
Quite the opposite.
In matters of national security, agreement should also mean agreement on the right to ask uncomfortable questions.
Because democracy does not mean that when a politician shows us a large warship, we all have to shout in unison:
“What a great power!”
Democracy also means that someone may answer:
“Nice ship. Now show me what it can actually do.”
And so, when I looked at the “Wicher” again, I still saw the same thing:
a floating sardine can.
Only this time I began wondering when – and with what – it would be filled.
Because only then will we be able to determine whether we have a warship or merely a very expensive demonstration that Poland is capable of building large metal objects.
And the distance from that to naval power is still very long.
_______________________________
