Diversification, or the Swiss Woman Looking for Sugar
A recent European news headline sounded alarming:
"Germany’s gas gamble puts Europe’s winter at risk. Consumers face higher energy costs and possible shortages if EU governments don’t fill up gas reserves fast."
It sounds perfectly reasonable.
Except that one obvious question immediately comes to mind:
Fill them with what?
The headline reminded me of an old anecdote from Poland during martial law in the early 1980s.
A Swiss woman heard that there was no sugar in Polish shops.
"What's the problem?" she asked in surprise. "If one shop doesn't have any, you simply go to another."
She could not understand that the problem was not which shop to visit.
The problem was that there was no sugar anywhere.
I have the impression that today's European debate on energy suffers from a remarkably similar misunderstanding.
We keep hearing that gas storage facilities are not being filled quickly enough.
Yet a storage facility is not a source of gas.
It is merely a container.
Before you can fill it, someone must actually have the gas—and be willing to sell it in sufficient quantities at a price the buyer can afford.
For years, the word "diversification" has been treated in Europe almost as a synonym for energy security.
After Russian pipeline supplies collapsed and Nord Stream became unavailable, the European strategy accelerated. LNG from the United States, Qatar and other suppliers was expected to replace pipeline gas from the East.
And in one sense, Europe has indeed achieved its objective.
The European Union finally obtained what it had long wished for: diversification.
The difficulty is that diversification is not the same as abundance.
It does not create new gas reserves.
It does not increase global supply.
It does not guarantee affordable prices.
It simply means replacing dependence on one supplier with dependence on many suppliers—and on the global LNG market itself.
And the global LNG market has its own geography.
Recent events around the Strait of Hormuz have provided a timely reminder that a significant share of the world's energy trade still depends on a handful of strategic maritime chokepoints. When one of those chokepoints becomes threatened, it hardly matters whether the cargo originates in Qatar, the United States or elsewhere. Prices react immediately, and importers begin competing for the very same shipments.
Which brings us back to the original question:
What exactly are those storage facilities supposed to be filled with?
After all, gas storage cannot be filled by political resolutions, regulatory targets or optimistic press conferences.
It can only be filled with gas.
This is perhaps the great paradox of Europe's current energy policy.
The continent has undoubtedly reduced one form of strategic vulnerability—dependence on a single supplier.
But in doing so, it has increased another: dependence on the stability of the global LNG market and the security of the world's maritime trade routes.
The risk has not disappeared.
It has merely changed its address.
Perhaps that old anecdote about the Swiss woman deserves to be remembered.
After all, having the option of visiting another shop is of little comfort when none of the shops has any sugar left on its shelves.
______________________________________________
Dywersyfikacja, czyli o szwajcarskim sklepie z cukrem
Nagłówek jednego z europejskich portali informacyjnych brzmi alarmująco:
„Germany’s gas gamble puts Europe’s winter at risk. Consumers face higher energy costs and possible shortages if EU governments don’t fill up gas reserves fast.”
Brzmi rozsądnie. Tylko że od razu nasuwa się pytanie: a czym właściwie mają te magazyny napełnić?
Przypomniała mi się anegdota z czasów stanu wojennego.
Pewna Szwajcarka usłyszała, że w Polsce brakuje cukru.
– To w czym problem? – zdziwiła się. – Jeżeli nie ma go w jednym sklepie, idzie się do drugiego.
Nie rozumiała, że problem nie polegał na źle zaopatrzonym sklepie, lecz na tym, że cukru nie było nigdzie.
Mam wrażenie, że podobne nieporozumienie pojawia się dziś w europejskiej debacie energetycznej.
Słyszymy, że magazyny gazu są zbyt wolno napełniane. Tymczasem magazyn nie jest źródłem gazu. Jest tylko zbiornikiem. Aby go napełnić, trzeba najpierw znaleźć sprzedawcę dysponującego odpowiednią ilością surowca, gotowego sprzedać go po cenie, którą nabywca jest w stanie zaakceptować.
Przez lata słowo „dywersyfikacja” stało się w Europie niemal synonimem bezpieczeństwa energetycznego. Po ograniczeniu dostaw z Rosji i utracie możliwości wykorzystania Nord Stream unijna strategia jeszcze bardziej przyspieszyła. LNG z USA, Kataru i innych kierunków miało zastąpić gaz płynący rurociągami ze wschodu.
I rzeczywiście – Europa osiągnęła swój cel.
Unia Europejska dostała to, za czym tak długo tęskniła – dywersyfikację.
Tyle że dywersyfikacja nie jest synonimem obfitości. Nie tworzy nowych złóż gazu. Nie zwiększa światowej podaży. Nie gwarantuje niskich cen.
Oznacza jedynie, że zamiast zależeć od jednego dostawcy, zależy się od wielu dostawców oraz od globalnego rynku LNG.
A globalny rynek ma swoją geografię.
Wystarczy spojrzeć na wydarzenia ostatnich miesięcy. Kryzys wokół Cieśniny Ormuz przypomniał, że znaczna część światowego handlu energią przechodzi przez kilka strategicznych wąskich gardeł. Gdy jedno z nich zostaje zagrożone, nie ma znaczenia, czy gaz pochodzi z Kataru, Stanów Zjednoczonych czy innego kraju. Ceny reagują natychmiast, a importerzy zaczynają konkurować o te same ładunki.
I wtedy wraca pytanie z początku:
Czym napełnić magazyny?
Bo magazynu nie napełnia się uchwałą, rozporządzeniem ani konferencją prasową. Napełnia się go gazem.
Paradoks współczesnej Europy polega więc na tym, że udało się ograniczyć ryzyko wynikające z zależności od jednego dostawcy, ale w zamian zwiększono zależność od stabilności światowego rynku LNG i bezpieczeństwa morskich szlaków transportowych.
Ryzyko nie zniknęło.
Po prostu zmieniło adres.
Może więc warto wrócić do starej anegdoty o Szwajcarce.
Bo możliwość pójścia do drugiego sklepu naprawdę niewiele pomaga, jeżeli na półkach wszystkich sklepów zaczyna brakować cukru.
