A Word About Imagination
Imagine a client who wants something to disappear.
He cannot do it himself. The law forbids it. The constitution stands in the way. The Charter of Fundamental Rights, the conventions, the tribunals — the whole architecture he once built himself to protect the citizen from his own power.
So the client does something simpler.
He finds a contractor.
He signs an agreement with him — perhaps not literally, perhaps in the form of a regulation, guidelines, a code of conduct — and says: "You do it. You operate under different rules. You are a private company, not a public authority. These constraints don't bind you the same way."
The contractor does the job.
And when someone asks who made the decision, the client spreads his hands.
"Not us. The platform. We only regulate, so the platform behaves responsibly."
The double benefit
This is the heart of the whole mechanism, and it's worth saying plainly rather than wrapping it in euphemism.
A censorial effect — without political responsibility for censorship.
If a government or the European Commission said outright: "we are removing this statement because we don't like it, because it's inconvenient, because it undermines the official narrative" — it would immediately collide with courts, with public opinion, with its own declarations about freedom of speech.
But when Meta does the same thing, citing its own terms of service, its "community standards," its fight against "disinformation" — no one can sue the state. Because the state didn't decide.
A private entity made the decision.
Formally autonomous.
Formally unbound by the same constraints that bind public authority.
This is precisely the legal elegance of this arrangement — and, at the same time, its danger.
Why this isn't a conspiracy, but a structure of incentives
No secret meeting is needed here, no document titled "plan to bypass the constitution." Ordinary institutional logic suffices.
An official responsible for information security faces a simple problem to solve: how to restrict content deemed harmful without breaking the law he himself represents?
The institutional answer is: find someone else to do it for you, and call it "co-regulation" or "platform accountability."
This isn't a conspiracy. It's the ordinary, rational behavior of an institution seeking a goal it cannot reach directly.
Yet the outcome is identical to what it would be if a conspiracy existed.
Who is the client
Here one must be precise, because the temptation to generalize is strong.
The European Commission is the most visible node in this system — through the Digital Services Act, through the codes of practice on disinformation, through informal but real pressure exerted on platforms around elections or crises.
But the Commission doesn't operate in a vacuum.
A similar logic appears in national capitals — wherever executive power would like to restrict certain content but runs up against the barrier of its own constitutional order.
So it isn't a single center of power, but a recurring pattern: wherever the state encounters a limit it isn't allowed to cross, the temptation arises to have someone else cross it, in its name, but without its signature.
Responsibility without power, power without responsibility
Meta occupies a strange position in this arrangement.
On one hand, responsibility falls on it — legal, reputational, financial — for every moderation decision. It is the one sued, criticized, summoned to hearings.
On the other hand, it is not Meta that sets the criteria for what counts as "disinformation" or "harmful content" at the highest political level — those criteria largely emerge in dialogue with the regulator, under pressure from guidelines, codes, threats of sanctions.
An inverted arrangement thus emerges:
the client holds the power to define the goal, but bears no responsibility for its execution,
the contractor bears responsibility for execution, but does not fully define the goal on its own.
This is exactly the kind of construction that makes it hard to identify who is at fault when something goes wrong. Because each side can point to the other.
Why this is more dangerous than open censorship
Open state censorship can be challenged in court. It has an addressee. It has a signature under the decision. It has an institution one can stand before and say: you did this — on what legal basis?
Delegated censorship has no such addressee.
A citizen whose post was removed hears: "that's the platform's decision, in accordance with its terms of service." The platform can answer: "we are acting in compliance with regulatory requirements." The regulator can answer: "we did not order the removal of this particular content, only established general standards."
Everyone is telling the truth.
And no one bears responsibility.
This is not censorship in the classical sense — one censor with a stamp. It is a system in which responsibility dissolves among so many nodes that, in practice, it disappears.
A closing question
One could, of course, say this paints too dark a picture — that platform regulation also serves a legitimate purpose: protection against real disinformation, against electoral manipulation, against fraud that exploits someone else's image.
That's true, and it shouldn't be dismissed.
But the real question isn't whether the goal is legitimate.
It's this: does a legitimate goal justify a construction in which the power to decide what a citizen sees is transferred to a place where, formally, no one holds it — yet someone, in fact, exercises it?
If the answer is "yes, because the goal is legitimate" — it's worth remembering that every power that ever wanted to escape scrutiny justified itself by the legitimacy of its goal.
The only difference this time is that the contractor is not a government office, but a corporation.
And the bill for the mistake will still be paid by the same citizen.
__________________________________________________
Appendix: A Discussion of Imagination (a perspective from outside the text)
The argument above accurately describes the institutional structure of contemporary delegated censorship. It's worth adding one important correction to this analysis, however — one that only becomes audible when confronted with historical experience.
1. The problem isn't new — what's new is only its unprecedented contemporary mobility
The author rightly focuses on the game between the client (the regulator) and the contractor (the platform). Yet this narrative carries an implicit assumption: that the threat justifying this bureaucratic construction — "disinformation," "manipulation," "coordinated campaigns" — is a contemporary phenomenon requiring extraordinary tools.
In fact, these mechanisms have accompanied civilization (and not only Mediterranean civilization) at least since the time of the Trojan War. The difference lies not in the quality of the phenomenon, but in the scale and cost of distribution. In antiquity, to persuade a thousand people, you needed one speaker on the agora for a few hours; the reach of a single manipulation was limited to one city, and the response time was measured in days or weeks. Today, to persuade 10 million people overnight, one algorithm and a few dozen dollars spent on social media reach are enough. What was once a "weapon of mass destruction" in the informational sphere has today become a "weapon of common use." A quantitative shift in scale has turned into a new quality — much as a handful of gunpowder differs from a charge of TNT, even though both "merely burn with smoke."
2. The consequence for evaluating the mechanism
If the above is true, then the regulators' justification — that they "must act because the threat is unprecedented" — should be regarded as historical hypocrisy. Manipulation is old; the sudden "discovery" of it by the European Commission in 2020 is laughable. Officials always knew about it.
The only difference is that only now do they have the technical tool (platform algorithms, moderation teams, flagging systems) to manage it centrally — something they could never do with the printed press or with marketplace gossip.
3. Conclusion — where the author's text needs supplementing
The original post poses a key question: does a legitimate goal justify a construction without accountability?
A second question should be added to it:
Given that manipulation is an age-old phenomenon, and democracies survived it without central censorship systems — why do we now consider it necessary to build a bureaucratic empire to combat it, instead of investing in education, critical thinking, and an independent judiciary?
The answer that suggests itself is an uncomfortable one: the co-regulation system was not created to protect the citizen from manipulation — it was created to seize the helm over a public space that the state could never fully control, and which it can now steer indirectly, through private platforms.
In summary: we fully share the author's diagnosis regarding the mechanism of diffused responsibility. At the same time, we supplement it with a historical perspective that undermines the sincerity of the regulators' justifications. If manipulation is as old as civilization itself, then its sudden "discovery" as a pretext for restricting freedom is not so much a response to a crisis as it is the use of technology to fulfill an age-old temptation of power.
Słowo o wyobraźni
Wyobraźmy sobie zleceniodawcę, który chce, żeby coś zniknęło
Sam nie może tego zrobić. Prawo mu zabrania. Konstytucja stoi na drodze. Karta Praw Podstawowych, konwencje, trybunały — cała architektura, którą sam kiedyś zbudował, żeby chronić obywatela przed własną władzą.
Więc zleceniodawca robi coś prostszego.
Znajduje podwykonawcę.
Podpisuje z nim umowę — może nie literalnie, może w formie rozporządzenia, wytycznych, kodeksu postępowania — i mówi: „Ty to zrób. Ty masz inne zasady. Ty jesteś firmą prywatną, nie organem władzy publicznej. Na ciebie te ograniczenia nie działają tak samo".
Podwykonawca wykonuje robotę.
A gdy ktoś zapyta, kto podjął decyzję — zleceniodawca rozkłada ręce.
„To nie my. To platforma. My tylko regulujemy, żeby platforma działała odpowiedzialnie".
Podwójna korzyść
To jest sedno całego mechanizmu, i warto powiedzieć to wprost, zamiast owijać w eufemizmy.
Efekt cenzorski — bez odpowiedzialności politycznej za cenzurę.
Gdyby rząd czy Komisja Europejska powiedziały wprost: „usuwamy tę wypowiedź, bo nam się nie podoba, bo jest niewygodna, bo podważa oficjalną narrację" — natychmiast zderzyłyby się z sądami, z opinią publiczną, z własnymi deklaracjami o wolności słowa.
Ale gdy to samo zrobi Meta, powołując się na własny regulamin, na „standardy społeczności", na walkę z „dezinformacją" — nikt nie może pozwać państwa. Bo to nie państwo zdecydowało.
Decyzję podjął podmiot prywatny.
Formalnie autonomiczny.
Formalnie nie związany tymi samymi ograniczeniami, które wiążą władzę publiczną.
To jest właśnie prawnicza elegancja tego rozwiązania — i zarazem jego niebezpieczeństwo.
Dlaczego to nie jest spisek, tylko struktura zachęt
Nie potrzeba tu żadnej tajnej narady, żadnego dokumentu z napisem „plan obejścia konstytucji". Wystarczy zwykła logika instytucjonalna.
Urzędnik, który odpowiada za bezpieczeństwo informacyjne, ma prosty problem do rozwiązania: jak ograniczyć treści uznane za szkodliwe, nie łamiąc przy tym prawa, które sam reprezentuje?
Odpowiedź instytucjonalna brzmi: znajdź kogoś, kto zrobi to za ciebie, i nazwij to „współregulacją" albo „odpowiedzialnością platform".
To nie jest spisek. To jest zwyczajne, racjonalne zachowanie instytucji, która chce osiągnąć cel niedostępny jej bezpośrednio.
Tyle że skutek jest identyczny, jak gdyby spisek istniał.
Kto jest zleceniodawcą
Tu trzeba być precyzyjnym, bo pokusa uogólnienia jest duża.
Komisja Europejska jest najbardziej widocznym węzłem tego systemu — poprzez Akt o usługach cyfrowych, poprzez kodeksy postępowania w sprawie dezinformacji, poprzez nieformalną, ale realną presję wywieraną na platformy przy okazji wyborów czy kryzysów.
Ale Komisja nie działa w próżni.
Podobna logika pojawia się w stolicach krajowych — gdziekolwiek władza wykonawcza chciałaby ograniczyć określone treści, ale napotyka barierę własnego porządku konstytucyjnego.
Nie chodzi więc o jeden ośrodek władzy, tylko o powtarzalny wzorzec: gdziekolwiek państwo natrafia na granicę, której nie wolno mu przekroczyć, pojawia się pokusa, żeby granicę tę przekroczył ktoś inny, w jego imieniu, ale bez jego podpisu.
Odpowiedzialność bez władzy, władza bez odpowiedzialności
Meta w tym układzie znajduje się w pozycji dziwnej.
Z jednej strony to na nią spada odpowiedzialność — prawna, wizerunkowa, finansowa — za każdą decyzję moderacyjną. To ona jest pozywana, krytykowana, wzywana na przesłuchania.
Z drugiej strony to nie ona wyznacza kryteria tego, co jest „dezinformacją" czy „treścią szkodliwą" w sensie politycznym najwyższego rzędu — te kryteria w dużej mierze powstają w dialogu z regulatorem, pod presją wytycznych, kodeksów, gróźb sankcji.
Powstaje więc układ odwrócony:
zleceniodawca ma władzę definiowania celu, ale nie ponosi odpowiedzialności za wykonanie,
podwykonawca ponosi odpowiedzialność za wykonanie, ale nie definiuje celu w pełni samodzielnie.
To jest dokładnie ten rodzaj konstrukcji, który sprawia, że trudno wskazać winnego, gdy coś pójdzie źle. Bo każda ze stron może wskazać na drugą.
Dlaczego to jest groźniejsze niż otwarta cenzura
Otwartą cenzurę państwową można zaskarżyć. Ma adresata. Ma podpis pod decyzją. Ma instytucję, przed którą można stanąć i powiedzieć: to wy to zrobiliście, na jakiej podstawie prawnej?
Cenzura delegowana takiego adresata nie ma.
Obywatel, któremu usunięto wpis, słyszy: „to decyzja platformy, zgodnie z jej regulaminem". Platforma może odpowiedzieć: „działamy zgodnie z wymogami regulacyjnymi". Regulator może odpowiedzieć: „nie nakazaliśmy usunięcia tej konkretnej treści, jedynie ustaliliśmy ogólne standardy".
Wszyscy mówią prawdę.
I nikt nie ponosi odpowiedzialności.
To nie jest cenzura w rozumieniu klasycznym — jeden cenzor z pieczątką. To jest system, w którym odpowiedzialność rozpływa się między tyloma węzłami, że w praktyce znika.
Pytanie na koniec
Można oczywiście powiedzieć, że to zbyt czarny obraz — że regulacje platform mają też cel uzasadniony: ochronę przed realną dezinformacją, przed manipulacją wyborczą, przed oszustwami wykorzystującymi cudzy wizerunek.
To prawda, i nie należy tego lekceważyć.
Ale prawdziwe pytanie nie brzmi, czy cel jest słuszny.
Brzmi: czy słuszny cel usprawiedliwia konstrukcję, w której władza decydowania o tym, co obywatel zobaczy, zostaje przeniesiona tam, gdzie nikt formalnie jej nie sprawuje — a mimo to ktoś ją faktycznie wykonuje?
Jeżeli odpowiedź brzmi „tak, bo cel jest słuszny" — to warto pamiętać, że każda władza, która kiedykolwiek chciała uniknąć kontroli, uzasadniała to właśnie słusznością celu.
Różnica polega tylko na tym, że tym razem podwykonawcą nie jest urząd, tylko korporacja.
A rachunek za pomyłkę i tak zapłaci ten sam obywatel.
_____________________________________
Aneks: Dyskusja o wyobraźni (perspektywa poza tekstem)
Powyższy wywód trafnie opisuje strukturę instytucjonalną współczesnej cenzury delegowanej. Warto jednak dołożyć do tej analizy jedno istotne sprostowanie, które wybrzmiewa dopiero w konfrontacji z historycznym doświadczeniem.
1. Problem nie jest nowy – nowa jest tylko jego niebywała wspólcześnie mobilność
Autor słusznie skupia się na grze między zleceniodawcą (regulatorem) a podwykonawcą (platformą). W narracji tej jednak pobrzmiewa założenie, że zagrożenie, które uzasadnia tę biurokratyczną konstrukcję – czyli "dezinformacja", "manipulacja", "koordynowane kampanie" – jest fenomenem współczesnym, wymagającym nadzwyczajnych narzędzi.
Tymczasem mechanizmy te towarzyszą cywilizacji (nie tylko śródziemnomorskiej) co najmniej od czasów wojny trojańskiej. Różnica polega nie na jakości zjawiska, lecz na skali i koszcie dystrybucji. W starożytności, aby przekonać tysiąc ludzi, potrzebowałeś jednego mówcy na agorze przez kilka godzin; zasięg jednej manipulacji ograniczał się do jednego miasta, a czas reakcji liczono w dniach lub tygodniach. Dziś, aby przekonać 10 milionów ludzi w ciągu jednej nocy, wystarczy jeden algorytm i kilkadziesiąt dolarów wydanych na zasięgi w mediach społecznościowych. To, co kiedyś było "bronią masowego rażenia" w sferze informacji, dziś stało się "bronią powszechnego użytku". Skala ilościowa przerodziła się w nową jakość – podobnie jak garść prochu różni się od ładunku trotylu, choć oba "tylko spalają się z dymem".
2. Konsekwencja dla oceny mechanizmu
Jeśli powyższe jest prawdą, to uzasadnienie regulatorów, iż "muszą działać, bo zagrożenie jest bezprecedensowe", należy uznać za hipokryzję historyczną. Manipulacja jest stara; nagłe "odkrycie" jej przez Komisję Europejską w 2020 roku jest śmieszne. Urzędnicy wiedzieli o niej zawsze.
Różnica jest tylko taka, że dopiero teraz mają techniczne narzędzie (algorytmy platform, zespoły moderacyjne, systemy flagowania), by zarządzać nią centralnie – czego nie mogli uczynić z prasą drukowaną ani plotką na targu.
3. Wniosek – gdzie tekst autora wymaga uzupełnienia
Oryginalny wpis stawia kluczowe pytanie: czy słuszny cel usprawiedliwia konstrukcję bez odpowiedzialności?
Do tego pytania należy dołożyć drugie:
Skoro manipulacja jest zjawiskiem odwiecznym, a demokracje przetrwały je bez centralnych systemów cenzury – to dlaczego dziś uznajemy, że konieczne jest stworzenie biurokratycznego imperium do jej zwalczania, zamiast inwestować w edukację, krytyczne myślenie i niezależne sądownictwo?
Odpowiedź, która nasuwa się sama, jest niewygodna: system współregulacji nie powstał, by chronić obywatela przed manipulacją – powstał, by przejąć ster nad przestrzenią publiczną, której państwo nigdy nie mogło w pełni kontrolować, a którą dziś, poprzez prywatne platformy, może sterować pośrednio.
Podsumowując: w pełni podzielamy diagnozę autora dotyczącą mechanizmu rozmycia odpowiedzialności. Jednocześnie uzupełniamy ją o perspektywę historyczną, która podważa szczerość uzasadnień regulatorów. Jeśli manipulacja jest stara jak cywilizacja, to nagłe "odkrycie" jej jako pretekstu do ograniczania wolności jest nie tyle odpowiedzią na kryzys, ile wykorzystaniem technologii do realizacji odwiecznej pokusy władzy.
