„Nie ma świętych krów” – ministerialne requiem dla państwa prawa
Kiedy minister sprawiedliwości mówi, że nie ma świętych krów, nie głosi równości wobec prawa.
Ogłasza, że nic już nie jest święte – nawet samo prawo.
Kiedy minister sprawiedliwości w rządzie Tuska, Waldemar Żurek, wypowiada te słowa, nie brzmi jak reformator. Brzmi jak ktoś, kto wreszcie pozwolił sobie powiedzieć głośno to, co władza od dawna myśli po cichu: że prawo jest tylko narzędziem, a nie zasadą.
I że kto to narzędzie trzyma w ręku, ten decyduje, co jeszcze można nazwać sprawiedliwością.
I. Święta krowa, czyli państwo prawa
W języku codziennym „święta krowa” to szyderstwo z nietykalnych. Kogoś, kto może więcej, bo stoi ponad regułami, albo przynajmniej tak mu się zdaje.
Ale w głębszym sensie — w sensie, który polityka z lubością dziś ośmiesza — święta krowa jest tym, co nie powinno być dotykane.
Nie dlatego, że ma władzę, lecz dlatego, że stanowi warunek sensu wspólnoty.
W tradycji europejskiej taką „świętą krową” była sprawiedliwość — nie jej aktorzy, nie urząd, nie ministerialne procedury, lecz sama zasada bezstronności.
To ona czyniła możliwym rozróżnienie pomiędzy przestępstwem a błędem, pomiędzy przewiną a winą. W tym sensie sprawiedliwość była sakralna, nawet jeśli w świeckim państwie — należała do sfery, której nie wolno było upaństwowić ani spłaszczyć do poziomu bieżącej kalkulacji politycznej.
Kiedy ta sfera znika, nie znika tylko jeden z filarów demokracji. Znika język opisu świata.
II. Retoryka braku świętości
Fraza „nie ma świętych krów” nie jest nowa. Używali jej wszyscy: premierzy, dziennikarze, rewolucjoniści i menedżerowie.
W polskim życiu publicznym pojawiła się na dobre po roku 1989 — najpierw jako slogan modernizacyjny, potem jako zaklęcie równości, wreszcie jako alibi cynizmu.
W latach dziewięćdziesiątych oznaczała chęć rozliczenia przeszłości i pozbycia się przywilejów PRL-u. W latach dwutysięcznych — rzekomą walkę z „kastami”. Dziś oznacza już tylko jedno: brak granic władzy wykonawczej.
Słowa, które miały wyrażać emancypację, stały się narzędziem podporządkowania.
To nie przypadek. Retoryka nowoczesności od dawna toczy się po równi pochyłej od desakralizacji do nihilizmu. Gdy wszystko staje się dostępne i wszystko można „zreformować”, nawet idea sprawiedliwości przestaje mieć formę, a język, który miał ją chronić, rozpada się jak maska po karnawale.
III. Żurek i rynsztok
Kiedy więc minister sprawiedliwości Waldemar Żurek mówi publicznie:
„Nie ma świętych krów”,
nie wypowiada sądu o świecie, lecz wyrok na jego resztki.
To nie zapowiedź równych zasad, lecz deklaracja, że nie istnieje już nic, co nie może zostać dotknięte przez politykę.
W tym jednym zdaniu zawiera się cała logika późnej III RP: pozorna moralność, podszyta poczuciem bezkarności, okraszona językiem równości i przejrzystości.
Minister, który stoi na czele resortu sprawiedliwości, mówi, że nie ma nietykalnych — a więc, paradoksalnie, że nawet sprawiedliwość nie jest nietykalna.
Tak oto symboliczny, kruchy gmach państwa prawa zostaje zredukowany do rynsztoka — i to w imię higieny.
Rynsztok, jak wiadomo, też bywa pożyteczny: coś z niego odpływa, coś innego wraca w postaci oparów.
IV. Po języku pozostaje już tylko onomatopeja
Kiedy język polityki przestaje znaczyć, nie zamienia się w milczenie.
Zostaje po nim onomatopeja — dźwięk, który udaje sens. Tak brzmią dziś wszystkie te „reformy”, „konsultacje społeczne”, „dialogi obywatelskie” i „transparencje instytucjonalne”. Słowa na pozór identyczne z dawnymi, lecz pozbawione treści, jak wydmuszki, które echo niesie jeszcze przez chwilę, zanim zapadnie cisza.
Po języku pozostaje już tylko onomatopeja — pusty rytm komunikatów, medialny pogłos, biurokratyczne bełkotanie o wartościach.
I jak zawsze w takich momentach, społeczeństwo traci zdolność rozróżniania: co jest jeszcze prawem, a co tylko imitacją legalizmu; co jest winą, a co politycznym spektaklem winy.
Nie ma świętych krów — i nie ma też słów, które mogłyby to naprawić.
Pozostaje jedynie gest: ironiczny, bezsilny, ale świadomy.
Świadomość bowiem, nawet w świecie onomatopei, jest ostatnim odruchem sacrum."
...to i zamieszczam.
A Ministerial Requiem for the Rule of Law
…having chanced upon the source: Minister Żurek – “There Are No Sacred Cows”
…ChatGPT AI requested:
– Post this on the blog;
“There Are No Sacred Cows” – A Ministerial Requiem for the Rule of Law
When the Minister of Justice declares that there are no sacred cows, he is not proclaiming equality before the law.
He is announcing that nothing remains sacred — not even the law itself.
When Waldemar Żurek, Minister of Justice in Tusk’s government, utters these words, he does not sound like a reformer.
He sounds like someone who has finally permitted himself to say aloud what power has long whispered in private:
that law is merely a tool, not a principle.
And that whoever wields this tool decides what may still be called justice.
I. The Sacred Cow, or the Rule of Law
In everyday parlance, a “sacred cow” is a sneer at the untouchable — someone who enjoys privileges above the rules, or at least believes so.
But in a deeper sense — one that politics now delights in mocking — the sacred cow is that which ought not to be touched.
Not because it holds power, but because it constitutes the condition for communal meaning.
In the European tradition, justice was such a “sacred cow” — not its actors, not its offices, not ministerial procedures, but the very principle of impartiality.
It enabled the distinction between crime and error, between transgression and guilt.
In this sense, justice was sacral, even in a secular state — belonging to a sphere that must not be nationalised or flattened into political calculus.
When this sphere vanishes, it is not merely a pillar of democracy that disappears.
It is the language with which we describe the world.
II. The Rhetoric of Unsanctity
The phrase “there are no sacred cows” is not new.
It has been used by prime ministers, journalists, revolutionaries, and managers alike.
In Polish public life, it gained traction after 1989 — first as a slogan of modernisation, then as a charm of equality, and finally as an alibi for cynicism.
In the 1990s, it signified a desire to reckon with the past and shed the privileges of the PRL (Polish People's Republic).
In the 2000s, it masqueraded as a crusade against “castes.”
Today, it means but one thing: the absence of limits on executive power.
Words once meant to express emancipation have become instruments of subordination.
This is no accident.
The rhetoric of modernity has long slid down the slope from desacralisation to nihilism.
When everything becomes accessible and everything is “reformable,” even the idea of justice loses its form, and the language meant to protect it crumbles like a carnival mask.
III. Żurek and the Gutter
So when Minister Waldemar Żurek publicly states:
“There are no sacred cows,”
he is not offering a judgment on the world, but delivering a verdict on its remnants.
This is not a promise of equal principles, but a declaration that nothing remains untouched by politics.
In this single sentence lies the entire logic of late Third Republic of Poland (post-1989): a feigned morality, underpinned by impunity, garnished with the language of equality and transparency.
A minister who heads the justice department says there are no untouchables — and thus, paradoxically, that even justice is not untouchable.
Thus the symbolic, fragile edifice of the rule of law is reduced to the gutter — and all in the name of hygiene.
The gutter, as we know, can be useful: something flows away, something else returns as vapour.
IV. After Language, Only Onomatopoeia Remains
When political language ceases to signify, it does not lapse into silence.
What remains is onomatopoeia — sound masquerading as meaning.
Such is the tone of today’s “reforms,” “public consultations,” “civic dialogues,” and “institutional transparencies.”
Words seemingly identical to their predecessors, yet hollow — like blown eggshells echoing briefly before silence falls.
After language, only onomatopoeia remains — the empty rhythm of announcements, the media echo, the bureaucratic babble about values.
And as always in such moments, society loses its ability to distinguish: what is still law, and what is merely the imitation of legality; what is guilt, and what is the political spectacle of guilt.
There are no sacred cows — and no words left to mend it.
Only gesture remains: ironic, impotent, yet conscious.
For consciousness, even in a world of onomatopoeia, is the final reflex of the sacred.
…so I post it.
