artykułu pani Evy Hartog opublikowanego na stronach "Politico" pod datą 14 września 2025 roku
1. Wprowadzenie
W zachodnich mediach co kilka lat powraca ta sama opowieść o Rosji: kraj rzekomo zmienia kurs, a jego przywódca objawia nową twarz. Tym razem, po inwazji na Ukrainę, łatką stało się określenie „prezydent wojny”. Tak nazwał Władimira Putina analityk Nikołaj Pietrow, cytowany przez Evę Hartog na łamach Politico.
„Putin jest prezydentem wojny” – to zdanie brzmi efektownie, mieści się w tytule i łatwo tłumaczy zachodniemu odbiorcy złożoną sytuację. Problem w tym, że ma niewiele wspólnego z rzeczywistością. Putin nie jest prezydentem wojny. On jest nieprzerwanym przywódcą mocarstwa, które od 1999 roku porusza się jednym i tym samym drogowskazem. Wojna to tylko kolejny instrument tego samego trwania.
2. Fundament rosyjskiego drogowskazu
W rosyjskim przypadku trudno mówić o „doktrynie” rozumianej jak w USA, gdzie każdy kolejny prezydent przynosi własny zestaw akcentów i nazwisk. Rosja działa inaczej: istnieje drogowskaz mocarstwowy, starszy od Putina, starszy od Związku Radzieckiego.
Jego treść jest prosta i powtarzalna:
– Rosja istnieje wyłącznie jako mocarstwo.
– Jej bezpieczeństwo rozumiane jest ekspansyjnie: im dalej od centrum przesunięte są granice, tym bardziej czuje się chroniona.
– Utrata strefy wpływów oznacza zagrożenie dla samej egzystencji państwa.
Carska Rosja, Związek Radziecki i Federacja Rosyjska to trzy różne organizmy państwowe, ale wszystkie poruszały się według tej samej logiki. Putin niczego nie wymyślił – on tylko dopasował istniejący wzorzec do nowych realiów globalnych.
3. Zachodnie etykietki „ewolucji”
Zachodnia publicystyka lubi widzieć w Rosji proces „ewolucji”. Kolejne lata dostają własne etykietki:
-
2000–2008: Putin jako liberalny modernizator, pragmatyk i stabilizator po chaosie lat 90.
-
2008–2014: Rosja jako petro-state, „suwerenna demokracja”, budowanie wewnętrznego autorytaryzmu.
-
2014–2021: po Krymie – Rosja jako państwo rewizjonistyczne, rewanżysta rzucający wyzwanie ładowi międzynarodowemu.
-
2022–: po inwazji – Rosja jako „wartime autocracy”, Putin jako „president of war”.
Każdy z tych opisów brzmi jak zwrot, jak zmiana kierunku. W rzeczywistości wszystkie są tylko kolejnymi wariantami tej samej osi: rosyjskiego poczucia, że bez strefy wpływów i pozycji mocarstwowej nie ma Rosji.
4. Mechanizm narracyjnej protezy
Dlaczego Zachód potrzebuje nowych etykiet? Dlatego, że łatwiej tłumaczyć własnym społeczeństwom kolejne etapy konfrontacji, gdy ubranie ich w hasła tworzy wrażenie ruchu, dramatyzmu, a czasem nawet nadziei.
„Prezydent wojny” to wygodna klisza, bo sugeruje, że być może kiedyś powróci „prezydent pokoju”. A więc – że Rosję można oswoić negocjacjami, że to tylko przejściowy etap. W tym sensie opowieść Hartog nie jest diagnozą Rosji, lecz psychoterapią Zachodu, który pragnie wierzyć w możliwość zmiany.
5. Konfrontacja z rzeczywistością
Tymczasem fakty są twarde:
– Putin rządzi nieprzerwanie od 1999 roku, w rozmaitych konstytucyjnych konfiguracjach.
– W tym czasie w USA zmieniało się kilku prezydentów, ale fundament mocarstwowej doktryny amerykańskiej pozostał.
– W Rosji odwrotnie: fundament pozostaje, ale niezmienny pozostaje również człowiek.
Można więc powiedzieć:
– Ameryka – zmienia się prezydent, trwa doktryna.
– Rosja – trwa prezydent, drogowskaz pozostaje ten sam.
Na tym tle narracja o „prezydencie wojny” brzmi jak publicystyczne nieporozumienie. Wojna nie jest nową definicją Putina. Jest tylko kolejnym narzędziem jego przywództwa.
6. Zakończenie
Artykuł Evy Hartog to przykład zachodniej iluzji. Nie mówi niczego o Rosji, bo Rosja się nie zmienia. Mówi za to wiele o Zachodzie, który wciąż potrzebuje wierzyć, że zmiana jest możliwa.
Putin nie jest „prezydentem wojny”. Jest przywódcą epoki rosyjskiego mocarstwowego trwania, które od ponad dwóch dekad toczy się nieprzerwanie według tego samego drogowskazu. Wojna na Ukrainie to nie jego definicja, lecz tylko najnowsza odsłona logiki, która obowiązywała w Petersburgu i Moskwie na długo przed nim."
"President of War"? The Illusions of Western Commentary
A response to Eva Hartog's analysis on Putin's wartime transformation
The Persistent Narrative
Every few years, Western media resurrects the same story about Russia: the country is supposedly changing course, and its leader is revealing a new face. This time, following the invasion of Ukraine, the fashionable label has become "president of war"—a designation applied to Vladimir Putin by analyst Nikolai Petrov, as cited by Eva Hartog in Politico.
"Putin is a president of war"—the phrase sounds compelling, fits neatly in headlines, and offers Western audiences a digestible explanation for a complex situation. The problem is that it has little to do with reality. Putin is not a president of war. He is the uninterrupted leader of a great power that has been following the same roadmap since 1999. War is merely the latest instrument of the same enduring project.
The Foundation of Russia's Imperial Compass
In Russia's case, it's difficult to speak of a "doctrine" in the American sense, where each successive president brings their own set of emphases and personnel. Russia operates differently: there exists an imperial compass, older than Putin, older than the Soviet Union itself.
Its logic is straightforward and consistent:
- Russia exists only as a great power
- Its security is understood expansively: the farther from the center the boundaries are pushed, the more secure it feels
- The loss of spheres of influence represents an existential threat to the state itself
Tsarist Russia, the Soviet Union, and the Russian Federation are three different state organisms, but all have moved according to this same logic. Putin invented nothing—he merely adapted an existing pattern to new global realities.
Western Labels for "Evolution"
Western commentary prefers to see Russia through the lens of "evolution," with successive periods receiving their own convenient labels:
2000-2008: Putin as liberal modernizer, pragmatist, and stabilizer after the chaos of the 1990s 2008-2014: Russia as petro-state, "sovereign democracy," building internal authoritarianism 2014-2021: Post-Crimea Russia as revisionist state, revanchist challenging the international order 2022-present: Post-invasion Russia as "wartime autocracy," Putin as "president of war"
Each description sounds like a turn, a change of direction. In reality, all are merely variants of the same axis: Russia's conviction that without spheres of influence and great power status, there is no Russia at all.
The Mechanism of Narrative Prosthesis
Why does the West need new labels? Because it's easier to explain successive stages of confrontation to domestic audiences when dressing them in slogans creates the impression of movement, drama, and sometimes even hope.
"President of war" is a convenient cliché because it suggests that perhaps someday a "president of peace" might return. It implies that Russia can be domesticated through negotiations, that this is merely a temporary phase. In this sense, Hartog's narrative is not a diagnosis of Russia but psychotherapy for a West that desperately wants to believe in the possibility of change.
Confronting Reality
Meanwhile, the facts are stark:
- Putin has ruled uninterruptedly since 1999, in various constitutional configurations
- During this time, several U.S. presidents have changed, but the foundation of American great power doctrine has remained
- In Russia, it's the reverse: the foundation remains constant, but so does the man
We might therefore say:
- America: the president changes, the doctrine endures
- Russia: the president endures, the roadmap remains the same
Against this backdrop, the narrative of a "president of war" sounds like editorial delusion. War is not Putin's new definition. It is merely the latest tool of his leadership.
The Persistence of Illusion
Hartog's article exemplifies Western self-deception. It reveals nothing about Russia, because Russia hasn't changed. Instead, it reveals much about a West that still needs to believe that change is possible.
Putin is not a "president of war." He is the leader of an era of Russian imperial continuity that has proceeded uninterrupted for over two decades according to the same compass. The war in Ukraine is not his defining transformation but merely the newest act in a logic that operated in St. Petersburg and Moscow long before him.
The West's compulsion to periodize Putin's rule, to find inflection points and transformations, speaks more to our own psychological needs than to Russian realities. We prefer the fiction of evolution because it preserves hope for negotiated solutions. But Russia's actions spring from deeper wells than any individual leader's psychology—they emerge from an imperial logic that views expansion not as aggression but as survival, not as choice but as necessity.
Until Western analysis grapples seriously with this continuity rather than chasing the mirage of Putin's supposed transformations, our understanding of Russia will remain trapped in the comfortable but ultimately false narrative of change and evolution. The roadmap hasn't shifted; only our willingness to see it clearly. - English Translation by Claude AI
