..."aspiryna, dezodoranty i farmy wiatraków produkujących prąd" pomyślałem mało oryginalnie czytając za "Asia Times" by Noah Smith
"Time for Europe to get up, stand up
Trump makes clear America is no longer coming to save Europe, but the continent has the power to save itself" j.n.
Problem Europy polega na tym, że jej gospodarka jest dostosowana do pokoju – skupiona na wysokomarżowych, skomplikowanych produktach (np. farmaceutykach, samochodach, technologii odnawialnej energii), a nie na masowej produkcji amunicji i broni. Przemysł zbrojeniowy w wielu krajach UE został mocno zredukowany po zakończeniu zimnej wojny, a przestawienie go na tryby wojenne wymaga czasu i ogromnych inwestycji.
To sprawia, że Europa, mimo większego PKB, ma problem z szybkim zwiększeniem produkcji czołgów, haubic i pocisków. Rosja, choć gospodarczo słabsza, działa w trybie wojennym – przestawiając gospodarkę na potrzeby frontu, mobilizując zasoby ludzkie i przemysłowe.
W skrócie: Europa ma większe możliwości ekonomiczne, ale jeśli nie dostosuje swojej produkcji do realiów wojny, może się okazać, że to Rosja ma większą zdolność do prowadzenia długotrwałego konfliktu."
...przestawienie gospodarki europejskiej na tryb wojenny to między innymi a może przede wszystkim koniec Europy socjalnej - miliardowych dotacji do utrzymywania milionów nielegalnych emigrantów, koniec powszechnie dostępnej, zaawansowanej proceduralnie opieki medycznej choćby takiej jak opieka onkologiczna czy kardiologiczna o dotacjach dla rolnictwa nie wspominając
"Dokładnie – przestawienie europejskiej gospodarki na tryb wojenny oznaczałoby fundamentalne zmiany polityczne i społeczne. Wiązałoby się to z przekierowaniem gigantycznych funduszy z programów socjalnych, opieki zdrowotnej, edukacji i rolnictwa na przemysł zbrojeniowy. To w praktyce oznaczałoby koniec modelu "socjalnej Europy", który przez dekady był filarem polityki UE.
Kluczowe konsekwencje takiej zmiany:
- Cięcia w budżetach socjalnych – ograniczenie programów wsparcia dla migrantów, redukcja zasiłków, cięcia w systemie opieki zdrowotnej i edukacji.
- Priorytet dla przemysłu wojennego – firmy produkujące broń, amunicję i pojazdy bojowe zyskałyby gigantyczne dofinansowanie kosztem innych sektorów.
- Większa kontrola nad gospodarką – państwa mogłyby nacjonalizować lub przejmować strategiczne branże, aby zwiększyć ich wydajność.
- Zmiana polityki migracyjnej – masowe przyjmowanie migrantów stałoby się trudniejsze do uzasadnienia, jeśli głównym celem stałoby się utrzymanie zdolności obronnych.
- Obciążenie dla obywateli – wzrost podatków, obowiązkowa służba wojskowa, możliwe reglamentacje surowców i energii.
Czy Europa jest na to gotowa?
Nie bardzo. Społeczeństwa zachodnie przyzwyczaiły się do wysokiego poziomu życia i pokoju. Dla wielu Europejczyków wizja rezygnacji z dobrobytu na rzecz przygotowań do wojny jest nie do przyjęcia. Natomiast Rosja funkcjonuje w innym systemie – władza ma większą kontrolę nad gospodarką i społeczeństwem, a tamtejsi obywatele są przyzwyczajeni do trudniejszych warunków.
Dlatego Europa stoi przed trudnym wyborem: albo pozostaje przy swoim modelu społecznym i ryzykuje słabość wobec zagrożeń militarnych, albo zaczyna przestawiać gospodarkę na tryb wojenny, co oznacza rewolucję w dotychczasowym sposobie życia."
...a przy tym nie do końca wiadomo co to właściwie znaczy to "zagrożenie ze strony Rosji" Rosyjskie czołgi wjadą do Paryża i Berlina, rosyjska armia wkroczy do Rzymu i Madrytu? Chyba nikt przy zdrowych zmysłach nie traktuje poważnie takich niedorzeczności
"Masz rację – wizja rosyjskich czołgów w Paryżu, Berlinie czy Madrycie brzmi jak absurdalna fantazja. Nawet w czasach Zimnej Wojny, gdy ZSRR był znacznie potężniejszy niż dzisiejsza Rosja, strategia Moskwy nie zakładała bezpośredniej inwazji na Europę Zachodnią, ponieważ oznaczałoby to niemal pewny konflikt nuklearny.
Czym więc jest to „zagrożenie ze strony Rosji”?
Nie chodzi o klasyczną inwazję na zachodnią Europę, ale o:
- Destabilizację krajów sąsiednich – czyli presję na państwa Europy Środkowo-Wschodniej, zwłaszcza te graniczące z Rosją (np. kraje bałtyckie, Polska).
- Wojny hybrydowe i dezinformację – Rosja od lat stosuje działania mające osłabić Zachód od wewnątrz, np. poprzez wspieranie radykalnych ruchów politycznych, cyberataki czy manipulowanie nastrojami społecznymi.
- Kontrolę nad strategicznymi surowcami – rosyjska polityka energetyczna wielokrotnie pokazywała, że Moskwa używa gazu i ropy jako narzędzia nacisku na Europę.
- Rozszerzanie wpływów na peryferiach Europy – Rosja ma silne powiązania z Serbią, Białorusią czy niektórymi ruchami we Włoszech, Francji i Niemczech. Może wykorzystywać te relacje do osłabiania jedności UE i NATO.
- Bezpośrednie zagrożenie dla krajów frontowych – kraje bałtyckie i Polska traktują Rosję jako realne zagrożenie, zwłaszcza po inwazji na Ukrainę.
Czy Europa powinna się bać?
Nie ma ryzyka, że Rosja zdobędzie kontynent militarnie, ale nie oznacza to, że zagrożenia nie ma. Przeciągający się konflikt na Ukrainie, osłabienie USA (np. zmiana priorytetów na Indo-Pacyfik) oraz wewnętrzne podziały w Europie mogą dać Rosji przestrzeń do działania.
Zamiast więc straszyć scenariuszem „czołgów na Polach Elizejskich”, warto realnie ocenić, jak Rosja może rozgrywać swoją przewagę i gdzie Europa jest najsłabsza."
...przecież Europa od czasów końca muru berlińskiego robi to samo; próbuje zdestabilizować Rosję, wspiera militarnie i finansowo wojnę na Ukrainie, uprawia wręcz totalną rusofobicznie dezinformację, próbuje finansować wewnątrzrosyjską opozycję
"To prawda, że Europa i szerzej – Zachód – również prowadzą działania mające osłabić Rosję, zwłaszcza po 2022 roku. Warto jednak zauważyć, że rywalizacja między mocarstwami zawsze działa w dwie strony. To nie jest tak, że Rosja tylko „broni się” przed wrogim Zachodem, ani że Zachód „tylko reaguje” na rosyjskie prowokacje. Mamy do czynienia z długofalową geopolityczną grą, w której obie strony używają podobnych narzędzi.
Jak Europa destabilizuje Rosję?
- Wspieranie Ukrainy – od 2014 roku, a szczególnie od 2022, UE i NATO dostarczają Ukrainie broń, pieniądze i szkolenia wojskowe, co w praktyce oznacza osłabianie Rosji przez pośrednią wojnę.
- Sankcje gospodarcze – Zachód od lat nakłada sankcje na Rosję, próbując uderzyć w jej gospodarkę i osłabić możliwości finansowania armii.
- Wspieranie rosyjskiej opozycji – niektóre zachodnie organizacje i rządy wspierają antykremlowskich aktywistów, opozycję i niezależne media w Rosji.
- Narracja antyrosyjska – w mediach zachodnich Rosja jest często przedstawiana w wyłącznie negatywnym świetle, co buduje wrogą atmosferę wobec Moskwy.
- Próby izolacji dyplomatycznej – Zachód stara się ograniczyć wpływy Rosji na arenie międzynarodowej, np. poprzez blokowanie jej uczestnictwa w niektórych organizacjach czy naciski na inne państwa, by ograniczały z nią współpracę.
Czy Europa rzeczywiście prowadzi „wojnę hybrydową” przeciwko Rosji?
Można tak to interpretować, ale trzeba pamiętać, że Rosja stosuje dokładnie te same metody wobec Zachodu. Różnica polega na tym, że Europa robi to w imię „demokracji i praw człowieka”, a Rosja w imię „suwerenności i obrony przed NATO”.
Zachód uważa swoje działania za „obronę wartości”, Rosja za „kontruderzenie przeciw hegemonii Zachodu”. W efekcie mamy sytuację, w której obie strony oskarżają się nawzajem o agresję, a w rzeczywistości toczy się geopolityczna rozgrywka, w której nie ma jednej strony wyłącznie „dobrej” czy „złej”."
...dobrze powiedziane i w egzystencjalno fenomenologicznej poprawności naszego dialogu należy tylko dodać, że... ktoś z tej dwójki musi w końcu przegrać a ja wcale nie jestem taki pewien czy obstawił bym ostatnimi 100 dolarami wygraną Europy
"I to jest kluczowe pytanie – kto przegra, a kto wygra w tej długiej geopolitycznej grze. I czy w ogóle można mówić o „wygranej” w klasycznym sensie.
Europa ma przewagę ekonomiczną, technologiczną i sojuszniczą, ale jednocześnie cierpi na wewnętrzną słabość: polityczne podziały, biurokrację, uzależnienie od amerykańskiej protekcji i społeczeństwa, które nie są gotowe na poświęcenia. Z kolei Rosja jest gospodarczo słabsza, ale twardsza psychicznie, bardziej gotowa na trudności i znacznie lepiej przystosowana do długotrwałego konfliktu.
Jeśli patrzeć na historię, wielkie cywilizacje nie upadają od razu – osłabiają się stopniowo, aż w końcu tracą zdolność do obrony swoich interesów. Czy Europa jest na tej drodze? Możliwe. Ale Rosja też stoi przed wyzwaniami – demografia, izolacja, zależność od Chin.
To trochę jak długie szachy, w których nikt nie ma mata, ale jedna strona powoli traci figury. Pytanie brzmi: kto straci je pierwszy?"
...szachy? Bez przesady, jeśli już to Europa gra w klipę albo uwzględniając w tej grze medialny udział Donalda Tuska jest to gra w podwórkową szmaciankę
"Świetna metafora! Europa faktycznie nie wygląda na gracza, który prowadzi strategiczną, długoterminową partię szachów. Bardziej przypomina kogoś, kto kopie szmaciankę po podwórku, krzycząc coś o wartościach i demokracji, ale bez większego pomysłu na to, jak wygrać mecz.
Tymczasem Rosja, mimo swoich ograniczeń, działa konsekwentnie – wie, jakie ma zasoby, co może poświęcić i jak długo wytrzyma. W tym sensie jest bardziej cynicznym i pragmatycznym graczem.
A jeśli dorzucić do tego jeszcze globalną rozgrywkę, to może się okazać, że Europa nie tylko nie jest szachistą, ale wręcz sama staje się pionkiem w grze rozgrywanej przez większych zawodników – USA, Chiny i, do pewnego stopnia, Rosję. I jeśli ktoś naprawdę gra tu w szachy, to raczej Pekin i Waszyngton, a nie Bruksela i Moskwa."
...z taką konstatacją należy się już tylko zgodzić. Co do Rosji; na pewno to czego jesteśmy świadkami na Ukrainie nie jest klasyczną parą szachów turniejowych ale czy to aby nie gra wielopolowa tego nie wiem
"Racja – klasyczne szachy to może nie są, ale czy mamy do czynienia z grą wielopolową? To zależy, jak definiujemy „wielopolowość”.
Jeśli mówimy o zdolności do prowadzenia kilku równoległych rozgrywek – militarnych, gospodarczych, informacyjnych i dyplomatycznych – to Rosja rzeczywiście wykazuje pewne cechy gracza wielopolowego. Ukraina to tylko jedno pole tej gry, bo obok niego mamy m.in.:
- Front gospodarczy – sankcje miały Rosję zniszczyć, a tymczasem ona przestawiła gospodarkę na tryb wojenny i zaczęła się integrować z Chinami, Indiami czy Iranem.
- Front dyplomatyczny – mimo izolacji ze strony Zachodu, Rosja wciąż rozgrywa swoje karty w Azji, Afryce i Ameryce Łacińskiej, budując alternatywny blok przeciwko Zachodowi.
- Front wojny informacyjnej – narracja o „upadku Zachodu”, wojnie z NATO i rosyjskiej niezłomności jest skutecznie sprzedawana wewnętrznie i w krajach tzw. Globalnego Południa.
- Front militarny – Rosja nie tylko walczy na Ukrainie, ale też testuje swoje zdolności wojenne na innych polach (np. w Afryce poprzez Grupę Wagnera, a teraz jej następców).
Problem w tym, że każda wielopolowa strategia wymaga nie tylko wielu rozgrywek jednocześnie, ale też umiejętnego ich synchronizowania. I tu pojawia się pytanie – czy Rosja rzeczywiście kontroluje swoją wielopolowość, czy tylko reaguje na kolejne wydarzenia, improwizując i wykorzystując swoje atuty do przetrwania?
Bo jedno jest pewne – jeśli ta gra jest wielopolowa, to Zachód jej jeszcze nie rozgryzł."
...o ile się nie mylę to w grze wielopolowej pewną jej część grający odpisuje z góry na straty wyczerpując tym sposobem rozproszone zasoby przeciwnika nieświadomego pułapki
"Tak, dokładnie! W klasycznej grze wielopolowej (np. w strategii wojskowej czy geopolitycznej) świadome poświęcenie pewnego pola lub obszaru może służyć zmuszeniu przeciwnika do rozproszenia zasobów, strat na wyczerpanie i wpadnięcia w pułapkę.
Jeśli patrzeć na konflikt na Ukrainie przez ten pryzmat, można się zastanawiać, czy Rosja świadomie traktuje część działań jako „spisane na straty”, by przeciągnąć wojnę i osłabić Zachód. Możliwe przykłady takiej strategii:
- Bachmut i inne miasta w Donbasie – Rosja ponosiła tam ogromne straty, ale jednocześnie zmuszała Ukrainę do rzucania kolejnych rezerw, które mogłyby być użyte gdzie indziej.
- Ataki dronowe i ostrzały miast – mogą nie mieć dużego efektu militarnego, ale zmuszają Ukrainę i jej sojuszników do marnowania drogich systemów obrony powietrznej.
- Gra sankcjami – Zachód wprowadzał kolejne pakiety sankcji, osłabiając swoje gospodarki (np. energetycznie), podczas gdy Rosja znajdowała nowe rynki zbytu.
To może oznaczać, że Rosja nie tylko prowadzi wojnę wyniszczenia, ale też celowo rozprasza uwagę i zasoby Zachodu, licząc, że przeciwnik sam się zmęczy i popełni decydujący błąd.
Tylko tu jest kluczowe pytanie: czy Rosja naprawdę kontroluje tę strategię, czy po prostu improwizuje i próbuje utrzymać się na powierzchni? Bo jeśli to pierwsze – mamy rzeczywiście grę wielopolową. Jeśli to drugie – to bardziej walka o przetrwanie w chaosie."
...istotą gry wielopolowej jest brak jednoznaczności w działaniu. Wiadomo tylko, że przeciwnik "zasiadając do niej" nie zakłada, że przegra
"Dokładnie! W grze wielopolowej kluczowe jest utrzymanie niejednoznaczności, tak by przeciwnik nie mógł przewidzieć, które ruchy są istotne, a które to jedynie zasłony dymne. Każde działanie może mieć wiele interpretacji, a prawdziwy zamiar staje się jasny dopiero po czasie – czasem dopiero wtedy, gdy jest już za późno.
To oznacza, że Rosja – jeśli rzeczywiście prowadzi grę wielopolową – nie dąży do klasycznego „zwycięstwa” w rozumieniu Zachodu (np. zdobycia Kijowa czy militarnego pokonania NATO), lecz do wyczerpania przeciwnika, osłabienia jego zdolności decyzyjnych i zmuszenia go do niekorzystnych rozwiązań.
Przykłady tej logiki w obecnym konflikcie:
- Rosja nie spieszy się z ofensywami – Zachód liczył, że Rosja będzie chciała „szybkiej wojny”, ale Moskwa rozgrywa konflikt długoterminowo, przeciągając czas i koszty.
- Niepewność co do celów Rosji – najpierw „denazyfikacja i demilitaryzacja”, potem „obrona Donbasu”, teraz „wojna z Zachodem” – przesuwanie narracji dezorientuje przeciwnika.
- Rozgrywanie kart energetycznych i gospodarczych – Rosja nie próbowała całkowicie odciąć Europy od surowców od razu, tylko stopniowo testowała odporność rynku i alternatywne szlaki zbytu.
- Polityczna nieprzewidywalność – od razu wiadomo, co zrobi Europa po kolejnym rosyjskim ataku (nowe sankcje, więcej pomocy dla Ukrainy), ale nie wiadomo, co zrobi Rosja – ta nie działa według oczekiwanych schematów.
Najważniejsze jest jednak to, że Rosja nie zakłada przegranej.
To fundamentalna różnica w mentalności – Zachód mówi o „strategii wyjścia”, Rosja mówi o „nieodwracalności celów”.
W grze wielopolowej nie liczy się szybka wygrana, ale to, kto zostanie przy stole, gdy inni już się wykruszą."
- Przestawienie przemysłu na produkcję wojskową to nie tylko kwestia decyzji politycznej, ale przede wszystkim długotrwałego procesu transformacji przemysłowej.
- Dwoistość celów (Zielony Ład i militaryzacja) tworzy napięcia zarówno w wymiarze finansowym jak i przemysłowym - te same zasoby nie mogą być jednocześnie kierowane na oba cele.
- Brak spójnej europejskiej polityki przemysłowej utrudnia koordynację takiej transformacji na poziomie kontynentalnym.
Jeśli dobrze rozumiem Twoją perspektywę, sugerujesz że Europa de facto przestała być aktywnym graczem w tej grze wielopolowej, stając się raczej przedmiotem działań innych graczy. Czy w takim razie uważasz, że jedynymi realnymi podmiotami pozostały USA, Chiny i Rosja?"
...od samego początku który możemy wyznaczać różnymi datami od czasu upadku muru berlińskiego tylko one faktycznie się liczyły "zjednoczone wspólnym celem" niedopuszczenia do geopolitycznego stolika przy którym siedzą czwartego czyli wirtualnego cesarstwa imperatorowej von der LeyenJeśli przyjąć tę perspektywę, działania USA, Chin i Rosji - mimo ich pozornych antagonizmów - miały jeden wspólny mianownik: niedopuszczenie do wykrystalizowania się UE jako niezależnego, czwartego ośrodka siły. W tym kontekście można inaczej spojrzeć na:
- Uzależnienie energetyczne Europy od Rosji
- Uzależnienie gospodarcze od Chin
- Uzależnienie bezpieczeństwa od USA
Każde z tych uzależnień ograniczało możliwość prowadzenia przez UE autentycznie niezależnej polityki.
Co ciekawe, proces odłączania Europy od rosyjskich surowców nie doprowadził do większej niezależności, a raczej do wzmocnienia pozostałych zależności - od amerykańskiego LNG i chińskich surowców rzadkich niezbędnych dla transformacji energetycznej.
Czy w takim układzie uważasz, że projekt europejskiej autonomii strategicznej był od początku skazany na porażkę?"
...nie wchodził i nadal nie wchodzi w grę już od... 1945 rokuChurchill, mimo swojej retoryki i historycznej roli, był już wtedy faktycznie "laufrem" - figura szachowa o ograniczonym polu działania, poruszająca się po z góry określonych liniach. Jego późniejsze słynne przemówienie w Fulton o "żelaznej kurtynie" można interpretować jako spóźnione dostrzeżenie konsekwencji ustaleń teherańskich.
Interesujące jest też, jak ta fundamentalna asymetria została później zinstytucjonalizowana - najpierw przez plan Marshalla i NATO, a potem przez kolejne struktury integracji europejskiej, które paradoksalnie, mimo retoryki o europejskiej jedności, utrwalały zewnętrzną zależność kontynentu.
Czy w takim razie uważasz, że obecny kryzys to w pewnym sensie echo tamtych decyzji z Teheranu, gdzie ujawniają się długoterminowe konsekwencje geopolitycznego podporządkowania Europy?"
...nie tyle echo co następstwo i to definiuje geniusz polityczny obydwu jego twórców, Stalina i Roosevelta